SEFER-İ HÜMAYUN YERİNE SEYAHAT-İ HÜMAYUN

Nizamettin Şen 

Osmanlı Padişahları ordularının başında seferlere çıkarlardı. Bu seferlere Sefer-i Hümayun denirdi. Bu konudaki rekor Fatih Sultan Mehmet’e aittir. 31 yıl 21 günlük saltanatı sırasında tam 26 sefer yaptı. En uzun seferde kalan Padişah ise Kanuni Sultan Süleyman'dır. 10 yıl 7 ay,7 gün sefer yapmıştır. Bu seferlerde tutulan günlükler bugün için sadece askeri değer taşıyabilir. Devir değişip Osmanlının toprak e güç kaybetmeye başladığı dönemde,  artık Sefer-i Hümayun değil, Seyahat-i Hümayun devri başlamıştır.

İkinci Mahmut (1808-1839) seyahatlere çıkan Padişahların ilkidir. Tuna Nehri boylarında seyahat etti. Onu I.Abdülmecid yatla Rodos, Midilli, Sakız, Girit  adalarına yaptığı seferlerle izledi. Kardeşi Sultan Abdülaziz ve oğlu Yusuf İzzeti ve yegenleri Murat ve Abdülhamit’in de  birlikte yaptıkları, İtalya, Fransa , Belçika, İngiltere, Avusturya- Maceristan seyahat bir ilk ve sondur. İşte bu seyahat üzerine yazılmış bir roman olan “Mavi Sütunlu Saray” batının ve doğunun o tarihteki birbirini algılama ve keşfetmesine güzel örnektir.

Romanın yazarı Pablo Martin Asuero, Sultan Abdülaziz’in bu seyahatini, farklı bir  gizeme de bağlamış; AŞK . Bir tarafta Osmanlı’nın o dönemdeki Batı toplumuna olan aşkı diğer tarafta Sultan Abdülaziz’in ilk gördüğü andan itibaren ki, Fransa Kralı Napolyon’un ,İspanyol asıllı, kızıl saçlı eşi Kraliçe Eugenie’ye (Ojeni) olan aşkı. Romanda mekanlar ve kahramanlar gerçektir ama olaylar günlükler üzerinden mi çıkartılmıştır bilemiyorum. Yazar her iki toplumu ve tarihsel gelişmeyi çok güzel anlatmıştır. Padişah  ve yaşantısı ne kadar gerçek ise Kraliçe’nin duyguları ve bakışı da o kadar gerçek olarak okuyucuya yansıyor.

Kraliçe Eugenie’nin  Ayasofya, Topkapı Sarayı ve Kapalıçarşı  gezisini ballandıra, ballandıra anlatması, bu gün  normal, klasik  bir şehir turu içinde de yer alıyor. Ama bu turu yapacak olan Fransız gruba bir rehberin, Eugenie’nin  yaşadıkları ve düşündükleri ile anlatması bir fantezi oluşturur. Hatta Eugenie’nin beğendiği “Hünkar Beğendi” menü de yer alırsa bu fantezi taçlanmış olur.

Eugenie’nin gözü ile bir İstanbul panaroması ve bir 1001 gece rüyasıdır bu roman.

2010 Kültür Başkenti İstanbul’a yapılacak seyahat öncesi bu kitabı Fransızlara tavsiye etmek gerekir. Fransa’daki Türk Günleri’nde bu  kitabı Fransızca bastırıp dağıtmak, eminim tanıtım için çok etkili olurdu. Çalıkuşu’nun geçen yıl Rusya Turizm Fuarın’da bastırılıp dağıtılması çok etkili olmuştu. Bir babayiğit çıkıp bu romanı, filme dönüştürürse en çok izleyiciyi Fransa’da bulacağından eminim. Sadece  bu filmi çekecek olan yönetmenin “İkinci Cumhuriyetci” veya “Yeni Osmanlıcı” yaftasından peşinen korkmaması gerekir. 

Bir Sultan’ın ve bir Kraliçe’nin seyahat izlenimleri, tarihte bile olsa bugün seyahate çıkacak olanlara çok şeyler anlatır. Üstelik ortada bir de AŞK varsa...