26.06.2019
Kullanıcı Adı:   Şifre:   Beni Hatırla

Yeni Üye  |  Şifremi Unuttum

Yazarlar - BAHATTİN YÜCEL
UBER
 
Dünya’yı Sarsan 10 Gün ABD’li gazeteci ve yazar J.Reed’in Ekim Devrimini içinde yaşayan bir gözlemci kimliğiyle yazdığı kitabının adı. İnsanlık 1917 yılından bu yana o günler içinde yaşadıkları 1.Dünya Savaşını da sayarsak, çok sayıda kanlı ve milyonlarca insanın hayatına mal olan çatışmalara tanıklık etti. 
 
Bu süreç içinde Dünyanın nüfusu artarken yeni buluşlar hayatımızın hemen her alanına  girdi. İnsan ömrü uzadı ve Newton’un kuramlarıyla yükselen Sanayi Devrimi işlevini tamamlayarak yerini “sayısal devrim” çağına bıraktı. Sayısal Devrim aslında J.Reed’in kitabında anlatılanlardan daha çarpıcı ve insanlığı daha derinine etkilemeye başladı.
 
Bilgiye ulaşmak, karşılaştırma yapmak ve en önemlisi iletişimde olağanüstü hıza erişiliyor. Günümüzden 100 yıl önce ABD’de New York ile Londra ya da Paris arasında gerçekleşen telefon görüşmelerinin bir dakikasının maliyeti 300 doları bulurken, şu anda neredeyse bedelsiz. Sayısal devrim sadece haberleşmeyi hızlı ve ucuz hale getirmekle kalmadı. Bizim sektörü de köklü değişikliklere uğratma yolunda. 
 
Tüketiciye beğeni ve harcama potansiyeline göre en uygun olanı seçme şansı verirken, yapay zeka kullanımı yoluyla maliyetler üzerinde de etkili oluyor. Sanal bir paltformda, yolculuk, konaklama ve görülecek yerlere, katılınacak etkinliklere ulaşılması artık çok kolay.
 
Son günlerde kamuoyunun gündemine gelen UBER de sayısal devrimin ortaya çıkardığı yeni kuşak ürünlerden biri. Tek bir otomobili ya da taşıma hizmeti veren personeli yok. Ancak Küresel ölçekte hergün milyonlarca insana yolculuk hizmetinde aracılık yaparken, farklı bir ekonomik modele de öncülük ediyor.
 
Bellirlediği hizmet standartlarına uygun araç sahiplerine, pazardan doğrudan müşteri buluyor, yolcu ve sürcülerin bilgileri elektronik ortamda tutuluyor. Kayıtlar nedeniyle vergi kaybı da söz konusu değil.
 
Ancak Türkiye’de çalışmaya başladığı günden bu yana çok ciddi engeller ile karşılaştı Uber. Özellikle İstanbul’da taksi plakası sahipleri tarafından “digital korsanlık” yapmakla suçlandı. 
 
Gariptir bu ülkenin Kültür ve Turizm Bakanı da , sektörde UBER’e benzer işlevleri üstlenen uluslararası seyahat portallarını,  “digital kapitülasyon” peşindeler diye eleştirerek, Türkiye’de örgütlenmelerine karşı çıktı.
 
Aslında konu çok az sayıda kişinin zaman içinde ellerine geçirdikleri, özel imtiyaz sağlayan taksi plakası fiyatlarının düşmesini engellemek. Ancak işin bu yanı ustalıkla gizlenerek, günde ortalama 12 saat direksiyon sallayan şoför esnafının haklarını korumak bahanesiyle, kamuoyu yanlış yönlendiriliyor.
 
İstanbul’da taksi plakası tahsis edilmiş araçların sayıları 18500 olarak bildiriliyor. Uzun yıllardır, sanırım 1994 yılından bu yana İstanbul’da trafik sıkışıklığını önlemek amacıyla yeni plaka tahsisi yapılmıyor. 
 
Günde ortalama en az 200 aracın trafiğe çıktığı bir metropolde, sıkışıklığı taksi plakalarını kısıtlamakla giderme telaşı, aklın alacağı bir şey değil.
 
Kaldı ki, plaka sahiplerinden sadece 2500 kişi hayatlarını taksi şoförlüğü yaparak kazanıyorlar. Geri kalan yaklaşık 16 bin plakanın yine yaklaşık 2 bin kadarı zamanında eş dost ve bazı sanatçılara tahsis edilmiş. 
 
Plakalar alınıp satıldıkları gibi ayda ortalama 8-9 bin lira karşılığında kiralanabiliyorlar da. Üstelik kira gelirlerinin yıllık 45 bin lirası vergiden muaf tutuluyor.
 
Gelelim işin özüne.. 
 
İstanbul’da kiralanan ve/veya alınıp satılan 14 bin taksi plakasının 4-5 kişinin tekelinde olması, hiç bir ekonomik katkısı bulunmayan bu sınırlamanın sonucu. Plaka alım satımlarından doğan yaklaşık 4 milyar dolarlık bu  varlık süreç içinde politik baskılar yaratılmasına da neden oluyor.
 
Madalyonun bu yüzünde bir avuç spekülator vergi kolaylıkları ile korunurken, diğer yüzünde ise bu araçlarda günde en az 12 saat neredeyse boğaz tokluğuna çalışan, SGK primlerini kendileri yatırmak zorunda bırakılan 25 bin şoför emekçisinin olmayan kazanımlarını sahipleniyor gibi yaparak bu rant düzenini meşrulaştırmak gayretleri var.
 
Uber Dünya’da başarılı olsa da bizdeki rantçı düzeni aşamadı.
 
Bayramınız kutlu olsun.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

03-06-2019 01:00

(Paylaşmak için önce 'Beğen'i tıklayınız.)
 
 
Kullanıcı Yorumları
Bu habere henüz yorum yapılmamıştır.

Yazıya Yorum Gönder
Başlık:
 
İsim yada Rumuz:
 
E-Posta:
     
Yorum:
 
Bunları Okudunuz mu?
Diğer Haberler
Yorumlar