Türkiye turizmine ilk can suyu veren kaynak pazarlardan biri, İskandinav ülkeleriydi. 1960’lı yıllarda başlayan gelişlerin, tıpkı Fransızlar gibi iki ayağı vardı. Biri Anadolu turları, diğeri de Türkiye’de yeni canlanmaya başlamış sejour ya da resort turizmi. Her ikisinde de İskandinavlar, Türkiye’de ilk boy gösterenler olmuşlardı.

Türkiye’de İskandinav pazarının öncülerinden Mehmet Bastıyalı’dan aldığımız bilgilerle hazırladığımız ve bugün sayfalarımıza koyduğumuz ‘Dünden Bugüne İskandinav Pazarı: Nereden Nereye’ başlıklı yazı, pazarın dünden bugüne hikayesini ve bu hikayedeki isimleri anlatıyor.

Gerek kaynak pazarda, gerekse Türkiye’de bütün bu süreç boyunca yaşanmış olanlar az buz şeyler değil kuşkusuz. İçinde 80 askeri darbesi de var, Kıbrıs olayları da… 80’lerde Rahip Bronson türü bir tutuklamanın yarattığı etki de, yaşanan büyük iflas dalgaları da… Satın almalarla kapanan firmalar da, konsolidasyon ya da tekelleşme dediğimiz ve dünyada turizmin son 30 yılına damgasını vuran yeniden yapılanma süreçleri de… 

Düşüşün bu yılı

Ve son olarak, 2024 ekiminde başlayıp, 19 Mart yargı operasyonuyla dalga dalga büyüyen tutuklamalar, eylemler ve bu sezona etkisi. Bilenler biliyor. Dünyada siyasi istikrarsızlıklardan, destinasyonlardaki anti demokratik yönelimlerden en çok etkilenen, bu olaylara en duyarlı turist gruplarının başında İskandinavlar geliyor. Belki Fransızlardan da daha fazla. 

Türkiye turizminin 2025 yılına damga vuran ve yılı olumsuz etkileyen sorunların başında bu siyasi gelişmelerle birlikte, hatta onlardan daha çok fiyat artışları geliyor. Ancak görünen o ki, İskandinav pazarında siyasi istikrarsızlıklar, fiyat artışlarından daha baskın sonuç veriyor olmalı. Çünkü 2025 yılı için bu pazarda 2024’e göre pazarı rahatsız edebilecek fiyat artışları yansıtılmadı. 

Almanya, Rusya ve Polonya gibi kaynak pazarlardan bu yılın ilk döneminde yaşanan düşüş, temmuz sonrasında kısmen toparlandı ama İskandinav ülkeleri için bu toparlanma mümkün olmadı. Ağustos sonunda Antalya ve Ege gibi sejour ağırlıklı destinasyonlarda kayıp geçen seneye göre iki haneli rakamlardaydı. 

Düşüşün son 10 yılı

Kuşkusuz düşüş bu yıla özgü de değil. 2015’den itibaren kademe kademe azalan bir pazardan söz ediliyor İskandinavya ülkeleri için. Mehmet Bastıyalı, 2015 yılında kendileri aracılığıyla gelen turist sayısının 250 binlerden, bugün 100 binlere gerilediğini söylüyor örneğin. En büyük kaybın ise, Tursem gibi Türkiye kökenli tur operatörlerinin iflasıyla yaşanan olumsuzluklardan kaynaklandığı, bu iflasın destinasyonlardaki otelciler arasında geri dönülmez zararlara yol açtığı, örneğin Alanya’da bir apart mezarlığı bıraktığı, öte yandan hem tüketici ve hem de otelciler arasında Türkiye kökenli tur operatörlerine güvenin azaldığı bilgisi de paylaşılıyor.

Apart ve B/B otellerden her şey dahile

1980 ve 90’lı yıllara kadar İskandinavların tercih ettiği oteller, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki küçük B/B otelleri ve apartlardı. İskandinav turistler otelde zaman geçirmeyi sevmiyor, akşam dışarıda yemeyi tercih ediyordu. Her şey dahilden uzak duran İskandinavların, son yıllarda giderek diğer pazarlar gibi herşey dahile yöneldiği de vurgulanıyor. Bunda, son yıllarda dışarıda yeme-iç fiyatlarının kontrolsüz şekilde artmasının da herşey dahile yönelmede etkili olabileceği değerlendiriliyor. 

2026’da beklenti

2026’nın bu yıldan farklı olmayacağı, yine aynı seviyelerde gerçekleşeceği de aktarılan bilgiler arasında. İskandinav pazarı için verilen fiyatlar da 2025’e göre değişiklik göstermemiş. Kuşkusuz ülke ve bölgedeki gelişmeler tedirginlik yaratmayı sürdürüyor.