• 29 Kasım 2019 12:31
  • 0
  • 6 DAKİKA OKUMA SÜRESİ

İhracat ve turizm sektörünün arkasındaki kurumlar

Bu yazıyı dinleyin
Kayhan Taner Özen 29 Kasım 2019 İhracat ve turizm sektörünün arkasındaki kurumlar

 

Türkiye’nin ekonomik yapısının ihtiyacı olan döviz girdisini sağlayan iki önemli alan vardır. İhracat ve incoming turizmi. Türkiye 170-180 milyar $ civarında ihracat geliri elde etmektedir. Turizm gelirinin ise 33 milyar TL olması beklenmektedir. 
 
İhracat rakamının içinde %44 ithal edilen girdi vardır. Bu durumda net ihracat 95-100 Milyar $ civarında olmaktadır. Bu rakamın içinde tarımdan sanayiye madencilikten depolamaya kadar bütün sektörler vardır.  
 
2019 yılı tahmini incoming turizm geliri olan 33 milyar $’ı %30 X faktörü ile çarparsak 43 milyar $ gelir elde edildiğini görürüz.
Kimine göre X faktör %40’dır. Bu durumda net gelir 46 milyar $ olacaktır.
 
Turizm giderlerimiz (outgoing giderleri) 5-6 milyar $ arasında gerçekleşmektedir. Turizm sektörünün Türk ekonomisine sağladığı net döviz girdisi 40 milyar $’dır dersek yanılmayız.
 

İHRACATIN VE TURİZMİN TÜRK EKONOMİSİNE 2019’DA KAZANDIRDIRACAĞI DÖVİZ (Milyar $)

 

İhracat Tutarı

İhracat İçinde İthal Ürünlerin Tutarı

Net İhracat Geliri

İhracat

180

80

100

 

Incoming Gelirleri

Outgoing Giderleri

Net Turizm Geliri

Turizm

46

6

40

 
(Rakamlar T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı ve T.C Ticaret Bakanlığının verilerinden elde edilip tarafımızdan yorumlanıp yuvarlatılmıştır. X faktör turizm sektöründe olabilecek kayıt dışılığı ifade eder. İhracat içinde ithalatın payı %44 olarak verilmiştir (dahilde işleme rejimi verileri) fakat OECD verileri %25’i göstermektedir) 
 
Görüleceği üzere turizm sektörü tek başına ihracatın %40 oranında döviz girdisini ekonomiye sokmaktadır. Üstelik dünya turizm sektörünün büyüme potansiyeli global ekonomiden daha yüksektir. Türk Turizminin büyüme potansiyeli ise daha yüksek olup önümüzdeki yıllarda çift haneli rakamlarla büyümesi mümkün gözükmektedir.
 
 
 
IMF ve UNWTO verileri. 2019 turizm ilk çeyrek, ekonomi 3. çeyrek verisi. 2020 UNWTO tahmini %3-4 arası büyüme
.  

Dünya Uluslararası Turizmi ve Ekonomisi Büyüme Trendleri

Yıllar

Dünya Ekonomisi %

Uluslararası Turizm %

2015

3,5

5

2016

3,4

3,8

2017

3,8

7

2018

3,6

6

2019

3

4,4

2020

3,4

4

 
 
 
 
 
Yıllar Türkiye'nin Büyümesi % Turist Sayısındaki Artış % İhracattaki Artış %
 
 

Yıllar

Türkiye'nin Büyümesi %

Turist Sayısındaki Artış %

İhracattaki Artış %

2015

6,1

-1,2

-8,3

2016

3,2

-24,8

-1,4

2017

7,4

22,8

11

2018

2,6

21,4

7

2019

0,3

15

7,1

 
*T.C KTB,TİM ve Dünya Bankası verileri. 2019 Tahmini rakamlardır.
 
Grafiklerde de görüleceği üzere hem Dünya Ekonomisinde hem de Türk Ekonomisinde turizm sektörü daha yüksek bir hızla büyümektedir. Türk Turizminin 2015-2016 yıllarındaki kan kaybı tamamen siyasi gelişmelerden kaynaklanmaktadır. Turizm sektörü ihracata göre daha dinamik bir performans sergilediği gibi gelecek için de daha yüksek bir potansiyele sahip gözükmektedir.
 
Türkiye’de turizm sektörü ekonomiye tek başına diğer sektörlerin hepsinden daha fazla girdi sağlamakta ve istihdam yaratmaktadır. Öte yandan ekonomik yapı içerisinde turizm sektörü gerektiği temsil edilmekte ve desteklenmekte midir? Turizm sektörünün sorması gereken soru budur.
 
Turizm sektörünün arkasında kamu idaresi olarak kültür ile paylaştığı T.C Kültür Turizm Bakanlığı, mali güç olarak yeni kurulan bir fonu ve otel yatırımcıları ile seyahat acentelerinin meslek kuruluşları vardır.
 
İhracatçıların ise; T.C Ticaret Bakanlığı (gümrüklerden de sorumlu), kısmen destek veren T.C Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, T.C Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, bankası, sayısı 61’e ulaşanmeslek birlikleri, meslek birliklerinin üst kuruluşu olan İhracatçılar Meclisi vardır. Ayrıca ihracatı artırmak için birçok kamu kuruluşunun sayısız alanda verdiği destekler de vardır.
Turizm yatırımcısının ve işletmecisinin aldığı destekler ihracatçılara göre daha kısıtlı gözükmektedir. Komple yeni yatırım ve modernizasyonlarda KDV istisnası ve vergi, resim, harç desteği, havayolu şirketlerine verilen akaryakıt desteği ve fuar destekleri dışında kayda değer sektöre özel bir destek yoktur.
 
İhracatçıların yararlandığı destekler; T.C Ticaret Bakanlığı, T.C Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, T.C Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıdestekleri, Avrupa Birliği Hibe Fonları, TÜBİTAK, KOSGEBdestekleri ile TTGV Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı desteklerinin yanında TESKOMB (Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkezi Birliği) sağladığı desteklerden yararlanmaktadır. EXİMBANK ise doğrudan ihracatı desteklemek amacıyla kurulmuş bir banka olup sektörlere ihtiyacı olan finansmanı karşılamaktadır. Bakanlıkların dışında ihracatçı birliklerinin kendi yurtdışı organizasyonları da vardır.
Türk Ekonomisine kattığı katma değerin büyüklüğü göz önüne alındığında turizm sektörünün daha çok kurumsallaşmaya ve kamudan desteğe ihtiyacı vardır. Sektörün dinamik yapısı ve potansiyeli ele alındığında verilecek destekler ekonomiye daha büyük kaynaklar sağlayarak kısa sürede geri dönecektir. 
 
Verilecek ilk teşvikler ise yeni bir destinasyon yaratmak (Tarsus) ve Antalya’nın ulaşım altyapısını geliştirmek için olmalıdır.