• 30 Ocak 2020 07:00
  • 0
  • 12 DAKİKA OKUMA SÜRESİ

Koşer'den helal'e sertifikasyon hikayesi (2)

Bu yazıyı dinleyin
Nizamettin Şen 30 Ocak 2020 Koşer'den helal'e sertifikasyon hikayesi (2)

 

Geçen haftaki “ Koşer’den Helal’e Sertifikasyon Hikayesi” yazımda, dinen yasaklanan yiyecekler üzerine Yahudiliğin başlatmış olduğu çalışmaların ne kadar büyük bir ekonomik değer ortaya çıkardığını gören Müslümanların kendi “Helal” hareketlerini nasıl başlattığını yazmış ve örnekler vermiştim.  
 
Kuşkusuz Yahudilikte olan ama İslam’da olmayan, sonradan türetilen ruhban sınıfının  baskın yapısını belirtmeden geçmemeliyim.
 
Helalin sertifikası olmaz diyenler kısaca şu fikri savunuyorlar; 
 
Eşyada asıl olan ibahadır. (Bir şeyin yasak ve haram olmaktan çıkması.)  
 
Yahudiler din adamlarının dayatmaları nedeniyle koşer icat ettiler ve dinlerini eziyete dönüştürdüler.
 
Dini seyahatler, her dinin öngördüğü haç, umre, dini-mukaddes yerlere yapılan seyahatler bu yazımızın konusu değildir ama esasında Koşer ve Helal Turizmin çıkış noktalarını oluşturur.
 
Kısa bir Koşer Turizmin hikayesi
 
Yıllar önce (1995) Romanya’ya yaptığım bir iş seyahatinde otel gezileri yapıyordum. 
 
Beni gezdiren acenteci bir oteli göstermek istediğini ama bu otelin şu anda ziyaretine pek izin alamayacağını çünkü Koşer Gruplarının burada kaldığını belirtti. 
 
Bu açıklamalar bende daha da merak uyandırdı. 
 
Daha önce bir uygulamasını görmediğim bu turizm şeklini çok yakından tanımak istedim. 
 
Acenteci otel yetkilileri ve organizatörle görüştü, ibadet edilen yerlerin ve kadınlar bölümünün dışında kalan bölümü gezebileceğimi söylediler. 
 
Kafasında kippası yanaklarının yanından lüle, lüle sarkan saçları ve siyahlar giyinmiş bir genç bize eşlik etti. 
 
Koşer otelciliğinden çok şey öğrendim. 
 
Yıllar sonra Tesettür Oteli açmaya hazırlanan çok samimi bulduğum ve yıllardır tanıdığım Sayın Hasan Uysal bana konseptini anlatırken bu Romanya’daki Koşer oteli hatırlıyordum.
 
Yıllar sonra çalıştırdığım oteli Koşer Oteli olarak işletmemi teklif eden İsrailli yöneticilerden de merak ettiğim konuları öğrendim. 
 
Cumartesi günleri yapılan uygulamaları, alınacak sertifikaları. 
 
O yıllarda Antalya’da Yahudi turistlerin bu Ortodoks bölümüne de hitap eden bir kaç otelleri vardı. Bazı oteller de sadece Koşer et getirip belli şekilde bu konuya hassas olan Yahudi müşterilerini tatmin ediyorlardı.
 
Bu kişisel gözlem ve tecrübelerden sonra  Koşer turizminin yapılanmasının İsrail’den daha ağırlıklı olarak Amerika Birleşik Devletlerinde olduğunu belirtmeliyim.
 
gibi yüzlerce organizatör, tur operatörü bulabilirsiniz
All inclusive programından Kurvaziyer seyahatlere özellikle apart villa kiralamaya kadar uzanan çeşitlikler yıllardır yapılıyor.
 
https://www.passoverlistings.com/inclusive-koşer-travel/   Her seyahat yapılanmasının alternatifleri var Tripadvisor’un olduğu gibi http://www.jewishtraveladvisor.com/ da var…
 
Bu köşe yazısının sınırlarını pek fazla aşmamak için gelelim Koşer turizmden ilham alarak başlayan Helal Turizm hikayesine
 
Kuşkusuz Malezya siyasi tarihi incelendiğinde üstünde güneş batmayan İngiltere Krallığının uzak doğudaki “yeşil kuşağın” en ilginç ülkesidir. 
 
Monarşik  Parlamenter Eyalet Sistemi ile ve bazı eyaletlerinde “şeriat yasaları” uygulanmaya çalışılmaktadır. 
 
Geçmişte Malezya’nın dini kimliği kozmopolitti. 
 
Budistler, Hindular ve Müslümanlar kendi aralarında siyasi mücadelelerinde dini referans kullanmıyorlardı. 
 
Bu ülkeye biçilen yeni misyon ile din yaşamın bütün alanlarında öncelikli hale geldi. 
 
İşte tam da burada dünyadaki Yahudilerin koşer örneği Malezya Müslümanlarının Helal Sertifikasyonu ilham kaynağı oldu. 
 
Bugün dünya üzerindeki Helal Sertifikasyonunu Malezya kontrol altında tutmaktadır. 
 
Ama turizm konusundaki Helal uygulamalarının son geldiği noktada ise Türkiye dikkate değer bir hız gösterdi.
 
Yıl 1994 Didim’de denize sıfır devasa bir otel yapıldı ve bir türlü açılamıyordu. 
 
Bu otelin hikayesini Türkiye’de yaptığı hayali işlerle çok ünlü Jet Fadıl lakaplı Fadıl Akgündüz’ün Malezya’da yapılan ve kendisin sponsor olduğu Helal Turizm Konferansındaki konuşmasına bakalım , "1994 yılında ailemle birlikte tatile gitmek üzere yola çıktık. Bayanlar için ayrı havuzu olan bir otel aradık, iki gün gezdik, ancak tatil yapamadan eve geri dönmek zorunda kaldık. Aradan bir yıl geçmişti. Satılık bir otelle ilgili teklif geldi. Değerlendirdik ve satın alma kararı verdik. Oteldeki kumarhaneyi kapatıp bir mescit açtık. Alkol servisini kaldırdık. Otelde sunulan ürünlerin helal olmasına dikkat ettik. Bayanlar için ayrı havuz oluşturduk"
 
Sonra da baklayı ağzından çıkarıyor "İnsanları helal endüstri konusunda eğitmeliyiz." 
 
Evet Jet Fadıl Almanya’da çalışan saf Türk işçilerinden toplanan paralarla turizm için vaatlerde bulundu tıpkı İmza araba fabrikaları,  Capris Gold devre mülk, Maldiv’de devremülk gibi. 
 
Tabiki onu takip eden Kombassan gibi holdingler de aynı yönde ilerlediler. 
 
Bu arada Fetö’den aranan İpek Holding’in sahibinin lüks otel yatırımını da unutmamak gerekir.
 
Farklı düşünenler de var
 
Otelde alkollü içki olup olmaması konusunda geçtiğimiz günlerde ilginç bir sohbet oldu.
 
Bir otelin açılışına katılanlar arasında Diyanet İşleri eski başkanı, Kur'an Araştırmaları Merkezi (KURAMER) Başkanı Prof. Ali Bardakoğlu da var.
 
Sohbet sırasında ‘Burada alkol olacak mı’ sorusu üzerine şöyle bir diyalog geçiyor:
 
- Malatya Girişim Grubu buraya otel yerine hastane yapmış olsaydı. Hastaneye Hristiyan hasta geldiğinde muayene edilmeyecek miydi?
 
Masadakiler araya girdi:
 
- Olur mu Hocam? Hastanede din ayırımı yapılır mı?
 
Prof. Bardakoğlu otel konusuna döndü:
 
- Otele yerli-yabancı turist gelecek. Aralarında alkollü içki içmek isteyen olursa servisi edilmesi normaldir. Alkollü içki kullanmak o müşterinin kendi tercihidir.
 
Tesettür mü? Alternatif mi? İslami mi? Mütedeyyin mi? Muhafazakar mı? Helal mi? Yoksa başka bir isim mi? 
Bu turizm çeşidine bir türlü Türkiye’de isim bulunamadı. 
 
İsimde karar kılamadılar ama yıldızlamada da karar veremediler 
 
Lale mi olsun ay mı? Bu arada JET Fadıl Capris Gold Oteline yıldız yerine 7 AY verdi. 
 
Tesisin bitmesi için para yatıranlar 77 aydır bitmesini bekliyorlar.
 
Son yıllarda durum o kadar önemsendi ki, artık bir biri ardından üniversitelerde bu konuda akademik araştırmalar yapılıyor. İşte bunlardan birinden bir alıntı yapalım;
 
İngiltere, Singapur, Rusya vb. Gayrimüslim Ülkelerde Helâl Turizm Stratejileri
 
Uygulanırken Türkiye’nin Bu Konuda Geç Kalmış Olmasını Neye Bağlıyorsunuz?
 
Katılımcıların çoğu Türkiye’nin bu konuda geç kalmış olmasını helâl turizmi talep edecek olan mütedeyin kesimin refah seviyesinin düşük olmasına bağlamaktadır. Helâl turizmin Türkiye’de son yıllarda öneminin anlaşılmış olması ve turizm bilincinin mütedeyyin kesim üzerinde de artması ile de gittikçe öneminin arttığını vurgulanmaktadırlar. Bir diğer ortak kanı da Türkiye'nin deniz kum-güneş ağırlıklı bir turizm politikası izlemesi ve helâl turizm potansiyeli fark etmemiş olması olarak belirtilmiştir. Diğer ortak cevap İslami hassasiyetlerin zayıflığı, farkındalık eksikliği ve tanıtım pazarlama faaliyetlerinin yeterince yapılmamasına bağlanmaktadır…
Yani olay tamamen duygusal (!)
 
Bir başka akademisyen de bakın işi ta şeriata kadar dayandırıyor; 
 
İslami Turizm ve Helal Turizm İslami Turizmin ilk kullanılan tanımlarında dini nitelikli turizme odaklanılırken, daha sonra akademisyenler, tanımı “İslam’a uygun olan ve seyahat ederken kişisel dini alışkanlıklarını devam ettirmek isteyen Müslüman inancına sahip kişilerin tercih ettiği turizm” türlerini kapsayacak şekilde genişletmiştir. Helal Turizm tanımlarında Şeriata uygunluk kavramı daha çok vurgulanmaktadır. Birçok akademisyen, “turizm endüstrisinde İslami öğretilere göre Müslümanların kullanmasına veya katılmasına izin verilen her türlü turizm nesnesi veya eylemi” şeklinde bir tanımlama yapmaktadır. Turizm ürün ve hizmetlerinin Helal veya Şeriata uygun olması için çeşitli özelliklerin mevcut olmasının gerektiği akademisyenler tarafından dile getirilmektedir. Gıda ürünleri için Şeriata uygunluk, turizm endüstrisindeki diğer ürün ve hizmetlere kıyasla daha oturmuş ve çok daha kesindir. Teorik olarak, Şeriata uygun bir otelde alkollü içecekler ve İslami ilkelere uygun olmayan hiçbir eğlence mevcut olmamalı ve ayrıca kadın ve erkekler için ayrı eğlence tesisleri bulunmalıdır. Ayrıca, bazı akademisyenler Şeriata uygunluğun, otel işletmesi ve yönetiminin mali kaynaklar ve insan kaynakları ile ilgili yönlerinin de İslami ilkelere uygun olması gerektiğini ileri sürmektedir. Ancak, Şeriata uygun bir otelde olması gereken özellikler bakımından bir fikir birliği olmadığı için otellerin Şeriata uygunluk düzeyinin ölçülmesi zordur.
 
Yani bu şeriat gelmeden bu Helal turizm olmayacak anlaşılan. 
 
Onun için Müslüman Dostu Turizm (Muslim Friendly) MDT sloganı akademisyenlerin yeni çalışması. 
Turizmciler iyi bilir  Eşcinsel Dostu Otel (Gey Friendly) turizm literatürüne girmiştir. 
 
Biraz da yumuşak olsun diye düşünmüşler en azından bir literatür benzeşmesini sonunda yakalamışlar.
İş bununla kalmıyor turizmin her alanında yeni hamleler yapılıyor. 
 
2010’da ABD’de kurulan The Salaam Cruise,  2012’de Bahamalar’a üç günlük bir yolculukla gerçekleştirmiş. 2013’te Malezyalı SuperStar Libra adlı lüks gemi, Helal gıda servisine başlamıştır. Geminin restoranlarından birine, Malezya İslami Kalkınma Departmanı (JAKIM) tarafından Helal belgesi verilmiş. 2015’te Türkiye’de Antalya merkezli Fusion Tour Şirketi, Girit ve Rodos’a “Osmanlı’nın İzinde” temalı dört gecelik “Helal” deniz yolculuğu hizmeti ilan etmişti
 
Artık vakit gelmişti ve Antalya Valisi de MÜSİAD Hizmetler Sektör Kurulu tarafından düzenlenen ‘’Türkiye’de Turizm Trendleri ’’ ana başlıklı ‘’Türkiye İstişare Toplantısı’’nın açılışında,  Etrafa mavi branda çekmekle helal turizm olmaz. Bir kamu otoritesinin kuralları koyması gerekiyor. Antalya’ya Akdeniz çanağının helal turizm merkezi haline getirmeliyiz'' diyerek noktayı koymuş.
 
En başta da söylediğim gibi Koşer Turizmde de, Helal Turizmde de ekonomik rakamlar piyasanın iştahını kabartıyor işte size Malezya Master Card yetkilisi Safdar Khan’ın 2019 yılı açıklaması  “Halal seyahat dünyadaki bir sonraki sınır seyahat sektörü. Dinamik bir Pazar etkileyici bir hızla büyüyen segment. 2020 yılına kadar Müslüman seyahat pazarı 220 milyar ABD dolarına ulaşması bekleniyor ve % 36 artarak 300 dolara yükseleceği tahmin ediliyor önümüzdeki altı yıl içinde bir milyar”
 
Dijital pazarlama kuşkusuz ihmal edilemezdi yerli ve yabancı birçok örnek ortaya çıktı ama bunlardan en önde gideni de helalbooking.com. 
 
Tamamen incelenmesi gereken bu portal giderek kendi filtreleme sistemini de inkar ediyor.
 
Avrupa’nın birçok kentinde rakipleri booking.com ile aynı otelleri satarken neye helal neye değil karıştırmışlar. 
 
Örnek vermedin demeyin Marbella’da Alanda Hotel helalbooking’de cami balkonunun hemen arkasında görünüyor booking de uzun plajda. Sadece oda kahvaltı veren otel veya apartda “500 metre çevresinde helal yiyecek bulunur” yazıyor. Tam bir kandırmaca. PayTV helal mi? Bir zamanlar Türkiye’de Prof Zekeriya Beyaz üzerinden tartışılan meşhur payTV konusu da açıkta. Bu portaldeki en tutarlı oteller açıkça söylemek gerekirse yine de Türkiye’dekiler.
 
Türkiye’dekiler bu kadar popüler olunca ulusal hava yolumuz Türk Hava Yolu da boş durmuyor tabi ki, HELALBOOKİNG.COM DA HARCANAN HER 1 Amerikan Doları İÇİN 1 MİL KAZANIN KAMPANYASI başlattı.
 
2018 yılında 15,6 milyon bütçe ile kurulan ve bugüne kadar firmaya belge vermeyen Helal Akreditasyon Kurumu Kamu için İhale Yasasında “ihale yapmadan alım istisnası” getirildi.
 
Son cümle bana ait değil İslami hareket içinde çok bilinen bir şahsiyet Ali Şeriati’ye ait “ DİNDAR BİR TOPLUMU DİN ADINA ANCAK DİN ADAMLARI KANDIRABİLİRDİ VE ÖYLE OLDU”