Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketlerinden Ryanair’in CEO’su Michael O’Leary, yükselen yakıt maliyetleri ve devam eden jeopolitik gerilimlerin etkisiyle Avrupa havacılık sektöründe yeni bir iflas dalgası yaşanabileceği uyarısında bulundu. O’Leary, mali yapısı zayıf bazı hava yollarının önümüzdeki kış aylarını çıkaramayabileceğini söyledi.

Orta Doğu’da artan tansiyonun petrol ve jet yakıtı fiyatlarını sert şekilde yukarı çektiğini vurgulayan O’Leary, yalnızca nisan ayında Ryanair’in yakıt maliyetlerinin yaklaşık 50 milyon dolar arttığını açıkladı. Yakıt fiyatlarının bu seviyelerde kalması hâlinde, özellikle nakit rezervleri sınırlı olan taşıyıcıların operasyonlarını sürdüremeyeceğini belirten Ryanair CEO’su, “Ekim veya kasım aylarında iki ya da üç Avrupa hava yolunun iflasını görebiliriz” ifadelerini kullandı.

Sektör temsilcilerine göre pandemi sonrası artan yolcu talebi kısa vadede rahatlama sağlasa da, yüksek faiz ortamı, artan leasing giderleri ve uçak teslimatlarındaki gecikmeler hava yolları üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar, özellikle filosunu borçlanmayla büyüten ve yakıt maliyetlerine karşı yeterince korunamayan şirketlerin daha kırılgan bir yapıda olduğuna dikkat çekiyor.

Avrupa’da son bir yıl içinde bazı bölgesel ve düşük maliyetli hava yollarının faaliyetlerini durdurması veya küçülmeye gitmesi, piyasanın ne kadar hassas olduğunu ortaya koydu. Hava yolu giderlerinin yüzde 25–35’ini yakıt maliyetlerinin oluşturması, bu kalemdeki oynaklığın şirket bilançoları üzerinde doğrudan etkili olmasına yol açıyor.

Ryanair’in ise bu süreçte rakiplerine kıyasla daha avantajlı bir konumda olduğu belirtiliyor. Şirketin yakıt ihtiyacının önemli bir bölümünü uzun vadeli ve görece düşük fiyatlı sözleşmelerle güvence altına aldığı, böylece kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından daha sınırlı etkilendiği ifade ediliyor. Bu durum, zayıf rakiplerin piyasadan çekilmesinin güçlü oyuncular için rekabet avantajı yaratabileceği yorumlarını beraberinde getiriyor.

Öte yandan O’Leary’nin işaret ettiği bazı hava yolları iddiaları reddederek, likidite durumlarının güçlü olduğunu ve riskleri yönettiklerini savunuyor. Buna rağmen uzmanlar, önümüzdeki kış sezonunun Avrupa havacılığı için gerçek bir dayanıklılık testi olacağı görüşünde birleşiyor. Yüksek maliyetlerin devam etmesi durumunda, bazı şirketlerin birleşme yoluna gitmesi ya da piyasadan çekilmesinin kaçınılmaz olabileceği belirtiliyor.