Çorum’daki Hitit başkenti Hattuşa’da yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuna duyurdu. Yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemelerin ardından tanımlanan tablet parçasının, iki ülke arasında imzalanan antlaşmanın insanlara ve sığınmacılara yönelik hükümlerini içeren bölümlerinden olduğu tespit edildi.

Hattuşa’da Yeni Bir Kadeş Parçası Bulundu

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre tablet parçası, Hattuşa’daki Büyükkale kazılarında, “E” binası yakınlarında ortaya çıkarıldı.

Bir yüzü korunmuş durumdaki çivi yazılı parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel incelemeler gerçekleştirildi. Çalışmalar sonucunda eserin, Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça yazılmış kil tablet nüshalarından birine ait olduğu ortaya konuldu.

Kırık ve eksik bölümleri bulunan tablette okunabilen satırlarda, Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçıp karşı ülkeye sığınan kişilere ilişkin hükümler yer alıyor. Metinde ayrıca insanların evlerinin tahrip edilmemesine yönelik ifadelerin bulunduğu belirtildi.

Sığınan İnsanlara İlişkin Hükümler Yer Alıyor

Yeni bulunan parçada, Kadeş Antlaşması’nın 12 ila 20. maddelerinde düzenlenen hükümlere ait satırların bulunduğu tespit edildi.

Bu bölümlerde, iki tarafın ülkelerinden kaçan ve karşı ülkeye sığınan insanların nasıl muamele göreceğine ilişkin düzenlemeler yer alıyor. Tabletin okunabilen kısımlarında evlerin tahrip edilmemesine yönelik ifadeler de bulunuyor.

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, keşfin Anadolu’nun binlerce yıllık diplomasi ve barış tarihine ışık tuttuğunu belirterek, buluntunun insan hayatının ve onurunun korunmasına ilişkin tarihsel bir mirası ortaya koyduğunu ifade etti.

Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’daki İzleri Genişliyor

Tarihin bilinen en eski yazılı barış antlaşmalarından biri kabul edilen Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasında gerçekleştirilen ilk dönem kazılarında ortaya çıkarılmıştı.

Daha önce bulunan parçalar bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında korunuyor.

Hattuşa’daki son keşfin, Kadeş Barış Antlaşması’nın kil tablet nüshalarının eksik bölümlerinin tamamlanmasına yönelik bilimsel çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor.

Kazılarda Yeni Parçaların Bulunması Bekleniyor

Büyükkale’de devam eden arkeolojik kazılar, antlaşmanın Hattuşa’daki tablet nüshalarına ilişkin yeni buluntular ortaya çıkarma hedefiyle sürdürülüyor.

Yeni tablet parçası, yalnızca Hitit ve Mısır arasındaki diplomatik ilişkilerin anlaşılması açısından değil, Anadolu’nun dünya diplomasi tarihindeki rolünün ortaya konulması bakımından da önem taşıyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşifte emeği geçen kazı ekibini ve bilim insanlarını tebrik etti.