Geçen Cumartesi yakın bir arkadaşımın ikisi Türk, diğerleri çeşitli ülkelerden yabancı konuklarına rehberlik yaptım.

Topkapı’yı gezmedik, birçok bölümü kapalı.

Yerebatan Sarnıcı’na valilik Vakıflar adına el koydu; kapalı.

Ayasofya’ya içeri girişte yalnızca tek bir yer var. Bilet yok, para ödenmiyor yine de insanlar sırada öylesine bekliyor. X ray cihazı da çalıştırılmıyor. Tuhaf. Girişin hemen sonrasında birkaç tane iri yarı özel güvenlik, ayakta içeri girenlerin sanki yolunu keser gibi duruyorlar.

Ayasofya’da ana kapı üstündeki İsa Meryem Cebrail mozaiki açık. İç mekanda tüm mozaikler kapalı. Meryem, Cebrail Mikail örtülmüş. Şerubimler açık.

Yukarı kat kapalı. Hani cami gerekliydi, ibadet mekanı lazımdı?

Çıkış kapısındaki mozaik, Meryem, İsa, Jüstinyen ve Konstantin açık. Görülebilecek başka hiç bir yer yok.

Dış ve iç nartexi büyük kapının hemen solundan kapatmışlar. İnsanlar yığılıp bekliyor. Büyük kapının yanındaki küçük kapılardan yalnızca bir tanesi açık ve giriş / çıkış için kullanılabiliyor. Nartexlerin yarı yarıya kapatılması kalabalığı daha da arttırıyor. Sağlık ve salgın açısından da sakıncalı.

İç mekanda, gruplar, insanlar halılara yayılmış, yerli ve yabancı insanlar, bağdaş kurmuş oturuyor. Sultanahmet’ten alışık olduğumuz rahatsız edici görüntü.  Öylesine yayılıp icra edilen bir başka meslek var mı acaba?                            

Şerefiye Sarnıcı’na gittik. Giriş yabancı 120 TL, yerli 20 TL. Çok ayıp. Belediye’ye hatırlatmak gerek, resmî olarak. Sarnıcı görmek için yaklaşık 45 dakika bekledik. Çünkü belirli aralıklarla ses ve ışık gösterisi var. Gösteri’nin hiç bir özelliği yok. Anlatım da yok. Rezalet. Gösteri esnasında ve sonrasındaki 20 dakikalık süre boyunca dışarı çıkılmıyor. Böylece Sarnıç dışında bekleyenlerin sayısı artıyor.

Kısaca, Şerefiye Sarnıcı’na giriş alt kısımdan. Çıkış üst kısımdan. Çıkışa Cafe yapmışlar. Ayrıca bekleyenleri de cafeye yönlendiriyorlar. Cafe dolu elbette. Belediye’nin tutumu çok yanlış.

Yeşilev’e rezervasyon yaptırmak istedim, eski Ayasofya Pansiyonları’na yönlendirmek istediler. Yerleri yokmuş. İnanmadım, grupla birlikte doğrudan Yeşil Ev’e gittim. Bahçede yalnızca dolu üç masanın dışında, tüm masalar boş. Oturduk. Servis bir rezalet. Siparişleri yanlış getirdiler. Dorak Hilton franchise markası altında işletiyormuş. Kimden hangi yetki ile devir aldılar, acaba. Kitchlik akıyor her taraftan. Rehber olduğum için herhalde ben sizin misafirinizin, dedim. Toplam 17 bireyiz. Hiç yoktan gelir kazandıkları bir grup insan. Öyle bir uygulamamız yok, yanıtını aldım. Bir çay içmiştim, çay ikram edebiliriz, dediler. Faturayı çok geç getirdiler ve kredi kartından tutarı çekemediler. İşlemin nasıl yapılacağını arkadaşım gösterdi. İnanılır gibi değil.  

Epeydir rehberlik yapmıyordum. Gözlemlerim nedeniyle üzüldüm.

Sultanahmet camisini gezmedik, Ayasofya sonrası Türk bireyler istemediler. Türk konuklar Ayasofya’nın içine girmeyi de, protesto olarak, istemediler.

Hipodrom girişinde ve çıkışında kontrol var. Polislerin görüntüsü çok itici.

Hipodrom giriş ve çıkış polis kontrol noktalarında elektronik arama yok, x ray cihazı yok. İnsanların çantalarını açmalarını istiyorlar.

Nuruosmaniye’de neredeyse açık doğru dürüst bir işyeri, halıcı, hediyelik eşya satan yer yok. Kepenkler kapatılmış. Yiyecek içecek yerleri açık. İşte böyle.

TÜRSAB levhasına sahip araç rehber ve grup ile Tarihi Yarımada’ya girebiliyor. İçinde turist ve rehber yok ise giremiyor. Grubu bıraktığı yerden, örneğin, veya başka bir yerden alamıyor. İçinde muhakkak rehber olmalıymış. Yürüyemeyen, yaşlı, kilolu bireyler ile aracın olduğu yere gidilecek veya rehber grubu bırakacak, aracı alıp beraberinde getirecek. Arada bir kruvaziyer geliyor limana. Acaba ulaşım operasyonu nasıl yapılıyor, merak ettim. Ayrıcalık mı sağlanıyor, nasıl ve neden soruları akla geliyor.

Yukarıdaki uygulamalar ayrıca tarihi İstanbul’ da, 'yabancı turist istemiyoruz, gezdirmeyin’ anlamına geliyor. Ortadoğu vatandaşları zaten Taksim, Beyoğlu, AVM ve Boğaz’ da. Ne gam.

İBB Turizm Platformları kuramsal çalışmalar ile ilgileniyor herhalde. Gözlerini açsınlar da, etrafa bir Turist, Rehber, Acentacı, Otelci ve Gezgin gözü ile baksınlar lütfen.

Belediye’ye ait sarnıçlar Şerefiye gibi açılacaksa, hiç açılmasın daha iyi. Belediye kültür hizmeti olarak tanıdıklarının, iş yaptırdığı mimarların, gözdeleri eli kalem tutanların işe yaramaz kitaplarını kuşe kağıda basmaktan başka kültür işleri ile ilgilenemiyor, nedense.

Günlük şehir turu düzenleyen Big Bus’ seyahat acentasını yerli ve yabancı turistleri kandırıp, yüksek bilet ücreti tahsil ettiği ve başkaca konuları da yazarak, şikayet ettim. İBB başvuruma ve şikayetime yanıt bile vermedi. Halkla ilişkiler Beyaz Masa, 'Şikayetiniz doğru değil, mealinde yanıt verdi. Denizcilik İşletmesi Müdürlüğü’ne şikayet ettim. Yanıt alamadım. İBB Turizm Platformu başkanlığına şikayet ettim. İlgilenmediler. TÜRSAB ve İRO da ilgilenmedi. Yanıt alamadım. Üstelik TÜRSAB’dan Big  Bus adı ile kayıtlı üyemiz yok, yanıtı aldım. Sayfalarından şirket bilgilerini indirdim ve kendilerine gönderdim. Tereciye tere satıyorlar. Ne oldu? BigBus şirketi bana dava açtı. Kaybettiler elbette. Çok sonrasında Big Bus’ ın sözleşmesi uzatılmadı. Şikayet edildiğinde anında sözleşmesini iptal etmeleri gerekirdi. Başıma bela almaktan zor kurtuldum.

Yazdıklarım günlük şu anda yapılması gerekenler.  

Günlük sorunlar. Pislik içindeki karavan tuvaletler de şikayetime ve gözlemlerime dahil. Çok ciddi bir konuda şikayetimi dikkate almayan İBB bana güven vermiyor; Big Bus’ un çok uzun süre yasa dışına çıkarak yerli ve tabancı bireyleri kazıklamasına, ek gelir kazanmasına, Belediye’nin itibar kaybetmesine neden oldular.

İstanbul’u Belediye yönetiyor.  

Evet Valilik, iktidar engelliyor. Ağlamadan, sızlanmadan günlük hayatı kolaylaştırmakla yükümlüler. Günlük hayatı kolaylaşmayan İstanbullu şikayetini kime iletecek? Yetkili olan ile şikayete neden olan kurum aynı.                        

Prof.Dr. Şükrü Yarcan

Profesyonel turist rehberi