Avrupa Otelciler, Restoranlar ve Kafeler Birliği (HOTREC) desteğiyle Stichting Hotel Claims Alliance (SHCA) tarafından Booking.com’a karşı yürütülen toplu tazminat girişiminin Türkiye ayağında ilk aşama tamamlandı. Yapılan bilgilendirme ve kamuoyu oluşturma çalışmalarına rağmen yeterli katılım sağlanamaması üzerine Türkiye’deki sürecin ilerletilmemesine karar verildi.

Bu gelişme, Turizm Gazetesi’nin daha önce gündeme getirdiği katılım sorununa ilişkin öngörülerini doğruladı. Avrupa’da çok sayıda otelin Booking.com’a karşı yürütülen hukuki girişime katıldığı bir dönemde, Türkiye’deki otellerin yeterli desteği vermemesi dikkat çekti.

TÜROB (Türkiye Otelciler Birliği), TÜROFED (Türkiye Otelciler Federasyonu) ve bölgesel otelci derneklerinin HOTREC’in çağrısına yeterli karşılık vermemesi de sektörün tartışması gereken konular arasında yer alıyor. Otel işletmelerinin haklarını korumayı ve sektörün ortak çıkarlarını savunmayı amaçlayan meslek kuruluşlarının bu süreçte daha etkin bir rol üstlenip üstlenemeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Türkiye’deki Oteller Ticari İlişkilerini Riske Atmak İstemedi

SHCA tarafından yapılan açıklamada, girişimin güçlü bir hukuki temele dayandığı belirtilirken, Türkiye’deki çok sayıda otelin Booking.com ile ticari ilişkilerinde olumsuz sonuçlarla karşılaşma ihtimalini göze almak istemediği ifade edildi.

Açıklamaya göre otellerin platforma duyduğu ticari ihtiyaç, tazminat girişimine katılım konusunda çekinceler yaratmış olabilir. Girişimi yürüten kuruluşlar, bu tablonun Booking.com’un pazardaki hâkim konumunun konaklama işletmeleri üzerindeki etkisini ve otellerin karşı karşıya kaldığı piyasa koşullarını ortaya koyduğunu savunuyor.

Türkiye’deki otellerin katılımı gönüllülük esasına dayandırılmıştı. Her işletme, kendi ticari koşullarını değerlendirerek kararını bağımsız biçimde verdi. Girişime kayıt yaptıran otellere, sürecin ilerletilmeme kararı ve bundan sonraki adımlar hakkında doğrudan bilgi verileceği açıklandı.

Booking.com’un Türkiye’deki Konumu Tartışmayı Büyütüyor

Türkiye’deki girişimin yeterli katılım sağlayamaması, Booking.com’un ülkedeki faaliyetlerine ve çevrim içi seyahat platformlarının oteller üzerindeki etkisine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Booking.com’un Türkiye’deki erişiminin TBMM gündemine alındığı dönemde, otellerin platformla ticari ilişkilerini koruma kaygısı taşıması dikkat çekiyor. Türkiye’deki otel örgütlerinin ve işletmelerin yaklaşımının, Booking.com’un ülkedeki erişim hakkına ilişkin tartışmalarda platform lehine sonuç doğurabilecek bir tablo oluşturduğu görülüyor.

Avrupa’daki Otel Birliklerinin Tutumu Farklı

Türkiye’deki sürecin aksine, Avrupa genelindeki toplu tazminat girişimi devam ediyor. SHCA’nın açıklamasına göre 30’dan fazla ülkede 15 bini aşkın otel bu girişime katıldı.

Avrupa’daki otellerin katılımıyla yürütülen süreçte, Booking.com’un geçmişte uyguladığı fiyat paritesi hükümlerinin otellerin kendi internet siteleri ve diğer satış kanalları üzerinden fiyat belirleme özgürlüğünü kısıtladığı iddia ediliyor. Girişim, bu uygulamalar nedeniyle zarar gördüğünü düşünen otellerin tazminat taleplerini bir araya getirmeyi amaçlıyor.

SHCA, Avrupa’daki sürecin Booking.com açısından milyarlarca avroluk tazminat yükümlülüğü doğurabilecek büyüklükte olduğunu belirtiyor. Bu tutar kesinleşmiş bir tazminat kararı değil, devam eden hukuki girişime ilişkin bir beklenti olarak değerlendirilmeli.

Türkiye’nin Avrupa Birliği üyesi olmaması nedeniyle ülkedeki oteller Avrupa’daki girişime otomatik olarak dahil olamıyordu. Bu nedenle Türkiye için ayrı, ancak Avrupa’daki süreçle paralel ilerleyecek bir hukuki girişim planlanmıştı.

Fiyat Paritesi Hükümleri Neden Önemli?

Fiyat paritesi hükümleri, otellerin belirli satış kanallarında sundukları fiyatları kendi internet sitelerinde veya diğer platformlarda daha düşük belirlemelerini sınırlayabilen sözleşme koşulları olarak biliniyor.

Bu tür hükümler, otellerin doğrudan satış kanallarını geliştirme, komisyon maliyetlerini azaltma ve fiyatlandırma stratejilerini bağımsız biçimde belirleme imkânları açısından önem taşıyor.

Tazminat girişiminin dayanağını da Booking.com’un geçmişte uyguladığı bu koşulların otellere zarar verdiği iddiası oluşturuyor. İddiaların hukuki sonucu, ilgili yargı süreçlerinde yapılacak değerlendirmelere bağlı.

Otel Örgütlerinin Sorumluluğu Yeniden Gündemde

Türkiye’deki girişimin ilerletilememesi, meslek kuruluşlarının ortak sektör çıkarlarını savunmadaki rolünü de tartışmaya açıyor. Otellerin büyük çevrim içi platformlarla ilişkilerinde tek tek hareket etmek yerine ortak bir hukuki ve ticari yaklaşım geliştirmesi, sektörün pazarlık gücü açısından önem taşıyor.

TÜROB, TÜROFED ve bölgesel otelci derneklerinin HOTREC’in çağrısına neden daha güçlü karşılık vermediği, bu süreçte hangi değerlendirmeleri yaptığı ve üyelerinin ticari kaygılarını nasıl ele aldığı soruları yanıt bekliyor.

Bununla birlikte, otellerin platformlarla ticari ilişkilerini sürdürme ihtiyacı ile olası hukuki haklarını arama isteği arasında denge kurmak zorunda kaldığı da göz ardı edilmemeli.

Sonuç olarak Turizm Gazetesi’nin daha önce işaret ettiği katılım sorunu gerçekleşti: Türkiye’de Booking.com’a karşı planlanan toplu tazminat girişimi ilerlemeyecek. Avrupa’daki süreç ise devam ediyor. Türkiye’deki gelişme, yalnızca bir tazminat girişiminin sonuçsuz kalması değil, aynı zamanda otellerin dijital dağıtım platformları karşısındaki pazarlık gücü ve meslek kuruluşlarının ortak hareket etme kapasitesi açısından da önemli soruları beraberinde getiriyor.