Türkiye son 75 (1950-2025) yılda, yabancı ziyaretçi sayısında, 100 binlerden 55 milyonlara çıkarak dünyada ilk 5 ülke arasına girdi. Ancak bu gelişme ülkeye yayılmadı, kitle turizmine (3S) dayalı yatak sayısının yüksek olduğu ve popülerlik şehirliğini koruyan, kısmen kültür yeri olan şehirlerde toplandı. Bu ne kadar sürdürülebilir?

Şöyle ki, 1950’lerde kültür şehri ve iş turizmi vb özellikleri ile öne çıkan İstanbul ve İzmir, toplam ziyaretçi sayısından % 50 par alıyor ve ziyaretçinin % 50’si de Anadolu’ya yayılıyor, besliyordu. 1990’lara kadar bu özellik korundu.

1990’lı yıllarda başlayan yüksek yatak yatırımları dengeleri değiştirdi: Antalya ve kısmen Muğla, İstanbul gibi şehirlerin baskın hakimiyetindeki arz gelişimi, turist taşıyan ve yalnızda kar marjına bakanları (Tur oparatörleri) buralara odakladı.

Artık 2000’li yıllara geldiğimizde, gelen yabancı ziyaretçide pazar payı ancak % 1 olan Antalya % 25’e çıktı. İstanbul aynı oranla onu izledi. Muğla da % 3’lerden % 15’lere ilerledi.

Anadolu’nun payı ise % 30’lara düştü.

Son yıllarda turistin % 65’i Antalya ve İstanbul’da kümelendi. Yüzde 75-77’si de turistik 5 şehirde toplanırken Anadolu ancak % 20 dolayında pay aldı. Anadolu, İzmir, Aydın ve Muğla’nın pay kayıpları, Antalya ve İstanbul topladı. 1990 yılınadn bu yana, Anadolu’nun kaybettiği 30 puanlık düşüşün tamamı, Antalya ve İstanbul’a yazıldı.

Şimdi yaklaşan tehlike, Muğla ve kısmen İstanbul, Aydın’ın Antalya’ya benzemesidir. Buralardaki yüksek yatırımları*, yine Anadolu’dan ve birbirlerinden (turistik 5 şehir arası değişim) pay koparacak. Fiyatlar daha da inecektir.

Bu ne kadar sürdürülebilir?

Yatırımcıların iyi düşünmesi gerekmiyor mu?

*Turizmdatabank araştırmasına göre, son 10 yılda tesis yatırımlarından Muğla % 30’dan fazla pay alıyor. Bunun % 85-90’i Bodrum’da. Antalya ve İstanbul % 10’arlık pay aldı. Çoğunluk Manavgat ve Beşiktaş, Fatih, Şişli, Arnavutköy’de. Çanakkale de patlama var.

ŞEHİRLERİN ziyaretçi pazar payları, %