Türkiye’nin tarihî ve kültürel mirasının korunmasına yönelik çalışmalar kapsamında, Türk-İslam medeniyetinin izlerini taşıyan mezar taşları ve kitabeler ülke genelinde kayıt altına alınıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen proje, tarihî eserlerin bilimsel yöntemlerle belgelenmesini ve gelecek kuşaklara aktarılmasını amaçlıyor.

2024 yılında hayata geçirilen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında 2025 yılında dört ilde başlatılan saha çalışmaları, 2026 itibarıyla 18 ile genişletildi. Bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işlemi tamamlanarak proje veri sistemine aktarıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, projenin Anadolu’nun tarihî ve kültürel hafızasının korunması açısından önem taşıdığını belirtti.

Ersoy, 2025 yılında Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da başlayan saha çalışmalarının bu yıl 18 ile ulaştığını ve yaklaşık 7 bin eserin kayıt altına alındığını bildirdi.

Mezar Taşları Dönemin Sosyal Ve Kültürel Yaşamına Işık Tutuyor

Mezar taşları ve kitabelerin yalnızca isim ve tarihlerden oluşmadığına dikkat çeken Bakan Ersoy, bu eserlerin ait oldukları dönemlerin dili, inancı, sanat anlayışı, estetik özellikleri ve toplumsal yaşamı hakkında önemli bilgiler sunduğunu vurguladı.

Tarihî mezarlıklar ve hazirelerde bulunan eserlerin belgelenmesiyle Anadolu’nun farklı dönemlerine ait kültürel birikimin daha kapsamlı biçimde incelenmesi amaçlanıyor. Çalışmalar, mezar taşlarının tarihî belge niteliğinin yanı sıra taş işçiliği, hat sanatı ve süsleme özelliklerinin de kayıt altına alınmasını kapsıyor.

İlk Yıl Dört İlde 859 Eser Belg elendi

Projenin ilk saha uygulamaları, 2025 yılında akademisyenlerin yürütücülüğünde Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da gerçekleştirildi.

Çalışmalar kapsamında Denizli’nin Acıpayam ilçesine bağlı Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı’nda 243, İstanbul’daki Şeyh Mustafa Devâtî Haziresi’nde 504, Tokat’taki Mahmutpaşa Camii Haziresi’nde 13 ve Diyarbakır’daki Fatih Paşa Camisi Haziresi’nde 99 mezar taşı tespit edilerek kayıt altına alındı.

Böylece projenin ilk uygulama yılında dört ilde toplam 859 eser belgelendi. 2026 yılında saha çalışmalarının 18 ile genişletilmesiyle birlikte envanterin kapsamı da önemli ölçüde büyüdü. Çalışmaların yıl sonuna kadar sürdürülmesi planlanıyor.

Türkiye’nin Kültürel Mirası İçin Dijital Hafıza Oluşturulacak

Projenin temel hedefleri arasında Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabelerin ülke genelinde tespit edilmesi, bilimsel yöntemlerle belgelenmesi ve elde edilen verilerin ortak bir ulusal dijital veri tabanında bir araya getirilmesi bulunuyor.

Envantere alınan eserlerin dönem, bölge, kullanılan malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabe özellikleri gibi farklı başlıklarda sınıflandırılması planlanıyor. Böylece araştırmacıların tarihî eserler hakkında kapsamlı verilere ulaşabilmesi ve farklı bölgelerdeki kültürel özellikleri karşılaştırabilmesi amaçlanıyor.

Bakan Ersoy, projenin uzun vadeli hedefinin Türkiye’nin dört bir yanındaki tarihî mirası ortak bir dijital platformda buluşturmak olduğunu belirtti. Ersoy, Anadolu’nun taşlara işlenmiş tarihî hafızasının bilimsel yöntemlerle belgelenerek korunacağını ve gelecek kuşaklara aktarılacağını ifade etti.

Çalışmaların önümüzdeki yıllarda ülke genelinde sürdürülmesiyle, Türkiye’nin Türk-İslam dönemi mezar taşları ve kitabelerine ilişkin kapsamlı bir bilimsel envantere kavuşması hedefleniyor.