Türkiye, erken Bizans dönemi yapılarıyla yeniden gündemde.

Bu yapıların en eskisi, İznik Konsili'nin 1700 yıl önce toplandığı bazilika ve göl tabanında yapılan araştırmalar ve sonrasında gölün çekilmesi sonrası temelleri ortaya çıkarıldı ve bugün, Papa 14. Leo'nun ziyareti için yapılan çevre düzenlemesiyle birlikte ayine ev sahipliği yapıyor. Papa'nın ziyareti, İznik'e ve yeni çevre düzenlemesiyle ziyarete açılmış olan bazilikaya ilgiyi çok artıracak gibi görünüyor. Günlerdir Türkiye ve dünya basınında yer alan bu hazırlıklar, bugün ayinle birlikte yeniden tüm dünyaya servis edilecek.

Ancak Papa, erken Bizans döneminin muhteşem yapısı ve İstanbul'un gözbebeği Ayasofya'yı ziyaret programına dahil etmiyor. Bilindiği üzere Ayasofya, tartışmalı bir kararla geçtiğimiz yıllarda camiye dönüştürülmüştü ve bugünlerde de yine tartışmalı bir restorasyona konu. 35 tonluk bir vinç, Ayasofya'nın içine, tarihi zemine sokuldu ve görüntülerin yayınlanmasının ardından yapıya saygısızlık ve zarar verici bir adım olarak değerlendirildi. Ayasofya, erken Bizans döneminin en parlak hükümdarı I. Justinianus'un (Jüstinyen) eseri. Yapımına 532 yılında başlanmış ve beş yılda tamamlanmıştı. 

I. Justinianus'un bugünlerde konuşulan ve büyük ölçüde korunmuş olarak bugünlere ulaşan bir diğer eseri ise daha az biliniyor. Sakarya'nın Serdivan ilçesindeki Justinianus Köprüsü'nden söz ediyoruz. Sangarios ya da halk arasında Beşköprü olarak da bilinen bu tarihi köprü, Adapazarı ilçe merkezine sadece 5-6 kilometre uzaklıkta. Şimdi yatağı değişmiş olan “Sangarios / Melas” bugünkü Çark Deresi üzerindeki köprü, 362 metre uzunluğunda ve 9.84 metre genişliğinde muhteşem bir eser. Ortasında ana kemerleri, iki yana doğru da tarihi kemerleriyle toplam 12 kemeri (gözü) bulunan köprünün Köprünün batı ucunda “zafer takı / tak” izi; doğu ucunda ise apsisli yapı ve tonozlu ek yapılar kalıntıları bulunuyor.

Ne mutlu ki, Serdivan Belediyesi yapının Unesco Geçici Miras listesine alınmasını sağladı ve aynı zamanda karayolları tarafından kapsamlı bir restorasyona başlandı. Ayasofya ile yaşıt olan Serdivan’daki Justinianus Köprüsü’nün 2026 yılında restorasyonunun tamamlanması bekleniyor. 

Restorasyon sonrasında köprü sadece onarılmış tarihi yapı değil, yaşayan bir ören yerine dönüşecek.

Verilen habere göre ziyaretçiler köprünün dev kemerleri altından yürüyerek geçebilecek. Köprü çevresinde gezinti yolları, oturma alanları, yeşil koridorlar, tarihi keşif noktası olacak. Modern ama tarihi dokuya uygun aydınlatmalarla köprünün silüeti değişecek.

Serdivan Belediyesi’nin girişimleriyle UNESCO geçici mirası listesine giren köprü, yeni yüzüyle kalıcı listeye aday gösterilecek.

Umulur ki, erken Bizans dönemi yapılara bundan sonra daha fazla ilgi gösterilsin. En azından bu üç önemli yapıyı kapsayan bir tur güzergahı oluşturulabilir.