Antalya, en az iki hafta sürecek COP31 kapsamında dünya ülkelerinin iklim politikalarına yön verecek görüşmelere ev sahipliği yapıyor. 2015 yılında kabul edilen Paris İklim Anlaşması'nın üzerinden 11 yıl geçerken, zirvenin temel gündemini anlaşmada belirlenen hedeflerin somut uygulamalara dönüştürülmesi oluşturuyor.

Ülkelerin, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla mümkün olduğunca 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi doğrultusunda ulusal iklim eylem planlarını güçlendirmeleri bekleniyor.

Ancak Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) değerlendirmeleri, mevcut politikaların dünyayı 1,5 derece hedefinden uzaklaştırdığını ortaya koyuyor. Mevcut politikalar doğrultusunda küresel sıcaklık artışının yaklaşık 2,8 dereceye ulaşabileceği öngörülüyor.

Bu tablo, Antalya'daki müzakerelerde alınacak kararların ve ülkelerin uygulayacağı politikaların önemini artırıyor.

İklim Finansmanı Zirvenin En Önemli Gündemlerinden Biri

COP31 görüşmelerinde öne çıkan başlıklardan biri iklim finansmanı olacak.

İklim değişikliğine tarihsel olarak daha fazla katkıda bulunan sanayileşmiş ülkelerden, gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman taahhütlerini yerine getirmeleri isteniyor.

Bu kapsamda 2035 yılına kadar yıllık 300 milyar dolarlık iklim finansmanı sağlanması hedefleniyor. Ayrıca gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamasına yönelik finansmanın artırılması gündemde bulunuyor.

Söz konusu kaynakların sel ve deniz seviyesi yükselmesine karşı koruyucu altyapıların inşa edilmesi, konutların güçlendirilmesi, tarımsal üretimin değişen iklim koşullarına uyarlanması gibi alanlarda kullanılması öngörülüyor.

Kalkınma kuruluşları, zirvede yalnızca finansman hedeflerinin tekrarlanmasının yeterli olmayacağını, taahhüt edilen kaynaklara nasıl ulaşılacağını gösteren somut ara hedeflerin belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Finansmanın ne kadarının geri ödemesiz kamu hibesi, ne kadarının geri ödenmesi gereken kredi olacağı da tartışmaların önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Türkiye COP31’e İklim Uygulama Köprüsü’nü Taşıyor

Türkiye'nin COP31 kapsamında öne çıkarmayı planladığı girişimlerden biri İklim Uygulama Köprüsü olacak.

T24'te yayımlanan değerlendirmesinde konuyu ele alan Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, İklim Uygulama Köprüsü'nün iklim hedefleri ile bu hedefleri hayata geçirecek finansman kaynakları arasında bağlantı kurmayı amaçladığına dikkat çekiyor.

Girişimin temel yaklaşımı, iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum alanında proje geliştiren ülkeleri, yatırımcıları ve finans kuruluşlarını bir araya getirerek finansman ihtiyacı bulunan projelerin uygulamaya geçirilmesini kolaylaştırmak.

Uyduranoğlu'na göre bu mekanizmanın başarılı olmasında Yeşil Taksonomiler kilit rol oynayacak. Yeşil Taksonomiler, hangi ekonomik faaliyetlerin çevresel açıdan sürdürülebilir kabul edileceğini belirleyen sınıflandırma sistemleri olarak yatırım kararlarına yön veriyor.

Bu sistemler sayesinde çevreye katkı sağlayan yatırımların belirlenmesi, finansman kaynaklarının doğru projelere yönlendirilmesi ve yeşil yatırım iddialarının daha şeffaf biçimde değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Türkiye'de 24 Eylül 2026'da yürürlüğe giren Yeşil Taksonomi Yönetmeliği, tarım ve turizm dahil 16 sektörde 137 ekonomik faaliyeti kapsıyor.

Düzenlemede altı temel çevresel hedef bulunuyor:

• Sera gazı emisyonlarının azaltılması
• İklim değişikliğine uyum
• Su ve deniz kaynaklarının korunması
• Döngüsel ekonomiye geçiş
• Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü
• Biyoçeşitlilik ve ekosistemlerin korunması

Bir yatırımın taksonomi kapsamında değerlendirilebilmesi için belirlenen çevresel hedeflerden en az birine önemli katkı sağlaması, diğer hedeflere ciddi zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma koşullarını karşılaması gerekiyor.

İklim Uygulama Köprüsü kapsamında Etiyopya, Endonezya, Fiji, Özbekistan ve Pakistan'ın pilot ülkeler olarak öne çıkması da girişimin uluslararası boyutunu ortaya koyuyor.

1,5 Derece Hedefi Tehlikede: Finansman Doğru Yatırımlara Yönelmeli

Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, değerlendirmesinde Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın Emisyon Açığı Raporu'na da dikkat çekiyor.

Mevcut emisyon azaltım politikalarının 1,5 derece hedefini korumak için yeterli olmadığını gösteren rapor, küresel iklim mücadelesinde daha güçlü adımlara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyuyor.

Uyduranoğlu'na göre bu koşullarda yalnızca daha fazla finansman sağlamak yeterli değil. Kaynakların çevresel ve ekonomik açıdan en fazla fayda sağlayacak yatırımlara yönlendirilmesi gerekiyor.

İklim finansmanının etkili kullanılabilmesi için projelerin ölçülebilir çevresel katkılarının bulunması, finansman süreçlerinin şeffaf olması ve yatırımların uzun vadeli iklim hedefleriyle uyumlu biçimde değerlendirilmesi önem taşıyor.

İklim Uygulama Köprüsü ve Yeşil Taksonomi uygulamalarının birlikte değerlendirilmesi, Türkiye'nin COP31 kapsamında ortaya koyacağı yaklaşımın önemli unsurlarından birini oluşturuyor.

Almanya'nın İklim Finansmanı Katkısı Geriledi

Uluslararası iklim finansmanı tartışmalarında ülkelerin mevcut katkıları da gündeme geliyor.

Almanya'nın uluslararası iklim finansmanına yönelik kamu katkısının 2024 yılında 6,1 milyar avrodan, 2025 yılında 4,7 milyar avroya gerilediği belirtiliyor.

Bu gelişme, gelişmekte olan ülkelerin iklim krizine uyum sağlaması için ihtiyaç duyulan kaynakların nasıl ve hangi koşullarda sağlanacağı konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.

Özellikle finansman taahhütlerinin hibe ve kredi dağılımı, gelişmekte olan ülkelerin borç yükü ve kamu kaynaklarının yeterliliği COP31 görüşmelerinin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Sağlık, İnsan Hayatı ve Fosil Yakıtlardan Çıkış Çağrısı

COP31'e ilişkin değerlendirmelerde iklim krizinin yalnızca finansman ve emisyon hedeflerinden ibaret olmadığına da dikkat çekiliyor.

Sınır Tanımayan Doktorlar, iklim değişikliğinin sağlık ve insan hayatı üzerindeki etkilerinin zirvenin merkezinde yer alması gerektiğini vurguluyor.

İklim aktivistleri ise fosil yakıtlardan çıkış için somut bir yol haritası hazırlanması ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarının yeterli finansmanla desteklenmesi çağrısında bulunuyor.

Fosil yakıt kullanımının azaltılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı kırılgan bölgelerin korunması, uluslararası müzakerelerin önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.

COP31 Turizm Sektörü İçin de Önemli

Antalya'da düzenlenen COP31, Türkiye turizmi açısından da yakından takip edilmesi gereken bir süreci beraberinde getiriyor.

İklim değişikliği; kıyı bölgelerindeki deniz seviyesi yükselmesi, su kaynaklarının azalması, aşırı sıcaklıklar, orman yangınları ve doğal alanların zarar görmesi gibi etkilerle turizm sektörünü doğrudan ilgilendiriyor.

Özellikle Akdeniz havzasında faaliyet gösteren turizm destinasyonları için iklim değişikliğine uyum, su yönetimi, enerji verimliliği ve doğal kaynakların korunması giderek daha önemli hale geliyor.

Türkiye'nin Yeşil Taksonomi uygulamasında turizm sektörünün de yer alması, otellerin ve turizm yatırımlarının çevresel performansının değerlendirilmesi açısından yeni bir dönem başlatabilir.

Enerji tüketiminin azaltılması, yenilenebilir enerji kullanımı, su tasarrufu, atık yönetimi ve biyoçeşitliliğin korunması gibi uygulamalar, sürdürülebilir turizm yatırımlarının finansmana erişiminde önem kazanabilir.

Bu açıdan İklim Uygulama Köprüsü'nün yalnızca enerji ve sanayi yatırımları için değil, iklim değişikliğine karşı dirençli turizm altyapısının geliştirilmesi açısından da nasıl fırsatlar oluşturacağı merak ediliyor.

COP31'den Beklenti: Uzlaşıdan Uygulamaya

COP31'in öne çıkan yaklaşımı olan “Uzlaşıdan Eyleme” mesajı, Paris Anlaşması'yla belirlenen hedeflerin uygulamaya geçirilmesi beklentisini yansıtıyor.

Antalya'daki görüşmelerde iklim finansmanının yanı sıra emisyon azaltımı, fosil yakıtların geleceği, iklim krizine uyum ve uluslararası iş birliğinin somutlaştırılması konularının ele alınması bekleniyor.

Türkiye açısından zirve, uluslararası iklim diplomasisinde ev sahipliğinin ötesinde; yeşil finansman, sürdürülebilir yatırımlar ve iklim politikalarının uygulanması alanlarında da önemli bir fırsat sunuyor.

İklim Uygulama Köprüsü'nün başarısı ise açıklanan hedeflerin ne ölçüde finanse edilebilir projelere dönüşeceği ve bu projelerin sahada ne kadar somut sonuç üreteceğiyle değerlendirilecek.

Antalya'daki zirvenin temel sorusu artık yalnızca ülkelerin hangi iklim hedeflerini kabul edeceği değil, bu hedefleri gerçekleştirmek için gerekli finansmanı nasıl sağlayacağı ve uygulamaya nasıl geçireceği olacak.