Turizmde istihdam sorunu, sadece Türkiye'ye mahsus değil. Turizmde mevsimsellik, iş güvencesi, mesai düzeni ve ücretler, yerel çalışanların sektörden uzaklaşmalarını beraberinde getiriyor. Özellikle alt kademe çalışanlar için bu durum, sık iş değiştirmelerini, süreksizliği yaratıyor. Her sezon açılışında yeni personel arayışının bu kadar yaygın olmasının ardında da bu gerçek var.

Öte yandan turizm eğitimi almış genç adayların daha staj döneminden itibaren karşılaştıkları çalışma hayatı gerçeği, onların turizm dışında farklı sektörlere yönlenmeleri sonucunu da yaratıyor. Kısacası, turizm eğitimi, hem ülkemizde ve hem de ister doğuda, ister batıda olsun gelişmiş turizm ülkelerinde istihdam sorununun çözümüne sınırlı katkıda bulunuyor.

En Yaygın Çözüm, Göçmen Çalışanlar

Türkiye'de turizmde istihdam açığı, büyük ölçüde göçmen çalışanlara dayalı hale geldi. Hem otel ve hem de restoran sektöründe göçmen işçi çalıştırmak oldukça yaygın. 

Göçmenlerin iş yaşamına katılmasının önününün sonsuz şekilde açılması, öte yandan hemen tüm ülkelerde çalışanlar arasında önemli bir huzursuzluk kaynağı. Göçmenlere karşı yükselen ayrımcı uygulama çağrılarının arkasında da bu gerçek var. Ülkeden ülkeye farklılıklar gösterse de, AB ülkelerindeki oldukça yaygın olan bu önlemler, göçmen çalışanlara büyük ölçüde bağımlı olan turizm sektöründe itirazları da beraberinde getiriyor.

Avrupa'nın en çok turist alan ülkesi İspanya da bu sorundan muzdarip.

İspanya turizm gazetesi Hosteltur'da yer alan aşağıdaki araştırma bu açıdan önemli. 

İspanya'da Personel Krizi Turizm Sezonunu Tehdit Ediyor: Gözler Göç Yönetiminde
İspanya turizm sektörü, yaz sezonuna haftalar kala ciddi bir personel açığı ile karşı karşıya. Sektör temsilcileri, çözümün önemli bir parçası olarak göç politikalarının yeniden düzenlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Konu, Uluslararası Turizmde Kalite ve Sürdürülebilirlik Kongresi kapsamında geniş katılımla ele alındı. Kongre, Instituto para la Calidad Turística Española y la Sostenibilidad tarafından düzenlendi.

Oteller kapanma riskiyle karşı karşıya

Confederación Española de Hoteles y Alojamientos Turísticos Başkanı Jorge Marichal, personel bulma zorluklarının kritik seviyeye ulaştığını belirterek, bazı otellerin kat kapatma hatta tamamen faaliyet durdurma seçeneğini değerlendirdiğini açıkladı.

Marichal, sektörün zamanının büyük bölümünü artık personel sorununa ayırdığını vurgulayarak, “Sadece nitelikli değil, genel olarak personel eksikliği yaşıyoruz” dedi.

Göçmen iş gücü kritik rol oynuyor

Verilere göre, 2025 yılında turizm sektöründe çalışanların %28,2’sini (526 bin kişi) yabancı çalışanlar oluşturdu. Hostelería de España Başkanı José Luis Álvarez Almeida, sektörün büyümesinin büyük ölçüde bu iş gücüne bağlı olduğunu belirtti.

Sendika temsilcileri ise toplam yaklaşık 3 milyon turizm çalışanının 800 bininin yabancı olduğunu, bazı alt sektörlerde bu oranın %30’un üzerine çıktığını ifade ediyor.

Çözüm: planlı göç ve eğitim

Sektör temsilcileri, çözümün yalnızca göçmen sayısını artırmak değil, planlı ve eğitim odaklı bir sistem kurmak olduğunu vurguluyor.

• Çalışanların kaynak ülkede eğitim alması
• İşverenle bağlayıcı çalışma modeli
• Bürokratik süreçlerin sadeleştirilmesi

önerilen başlıca adımlar arasında yer alıyor.

“Matematiksel bir sorun”

ICTES Başkanı Miguel Mirones, yaşanan durumu “demografik bir dengesizlik” olarak tanımlayarak,
“Bu bir matematik problemi ve çözülmesi gerekiyor” dedi.

Uzmanlara göre, 2050 yılına kadar İspanya’nın üretim sistemini sürdürebilmesi için 8–10 milyon göçmene ihtiyaç duyulacak.

Ücret ve çalışma koşulları da etkili

Sendikalar, personel açığının yalnızca göçle çözülemeyeceğini belirtiyor. Sektörde ortalama maaşın yaklaşık 18.700 euro seviyesinde olması ve çalışma koşullarının zorluğu, yerli iş gücünün sektöre ilgisini sınırlayan faktörler arasında gösteriliyor.

Konut krizi de engel

Sektördeki bir diğer kritik sorun ise yüksek kira fiyatları. Özellikle turistik bölgelerde çalışanların barınma sorunu, iş gücü mobilitesini ciddi şekilde kısıtlıyor.

Sosyal sürdürülebilirlik gündemde

Uzmanlara göre turizm sektörü artık yalnızca ekonomik ve çevresel değil, sosyal sürdürülebilirlik ekseninde de dönüşmek zorunda. Bu kapsamda çalışanların refahı, iş gücü planlaması ve yaşam koşulları öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Sektör temsilcileri, personel krizine çözüm bulunamaması halinde İspanya turizminin rekabet gücünün orta ve uzun vadede ciddi şekilde zarar görebileceği uyarısında bulunuyor.