Türkiye turizminde iz bırakanlardan İlhan Evliyaoğlu üç yıl önce bugün (21 Nisan 2022) aramızdan ayrıldı.

İlhan Evliyaoğlu, parlamento dışından görevlendirmeyle iki kez Turizm Bakanlığı görevini yaptı. İlki 12 Mart sonrasında Sadi Irmak hükümetinde  Turizm ve Tanıtma Bakanı olarak (1974-1975), ikincisi de 12 Eylül darbesi sonrası Başbakan Ulusu tarafından kurulan ilk hükümette, bu kez Kültür ve Turizm Bakanı olarak. İlk görevi bir yıldan az, ikinci görevi ise dört yıl sürdü. 

Evliyaoğlu Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun oldu (1954). Maliye müfettiş yardımcılığı sınavını 1954 yılında kazanarak üç yıl maliye müfettişliği görevini yürüttü. 1957 yılında maliye müfettişliğine atanarak 10 yıl müfettiş olarak görev yaptı. Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderildi (1960) ve Amerika’da Ticaret Bakanlığı’nda iktisadi devlet işletmeleri rantabilite ve likidite konusunda bir yıl boyunca uzmanlığını tamamladı. Türkiye’ye döndükten sonra Devlet Yatırım Bankası’nda; önce uzmanlık, sonra krediler müdürlüğü, ardından müdür yardımcılığı ve yönetim kurulu üyeliği olmak üzere yedi yıl görev yaptı. IMF’nin çağrısı üzerine 1967-1968 yılları arasında Dünya Bankası Genel Kalkınma Enstitüsü’nde ikinci sefer uzmanlık derecesini aldı. Devlet Planlama Teşkilatı’nda genel sekreterlik görevini yürütmeye başladı (1970). Devlet Planlama Teşkilatı’nda müsteşar yardımcılığı ve Yüksek Planlama Kurulu genel sekreterliği yaptı. 1972 yılında dönemin Turizm ve Tanıtma Bakanı Erol Yılmaz Akçal’ın teklif etmesiyle o dönemlerde İstanbul’da bulunan Turizm Bankası’nın Ankara’ya taşınması sonucunda kurumun yönetim kurulu başkanlığını ve genel müdürlüğünü üstlendi. Turizm Teşvik Yasası’nın hazırlanması sürecinde önemli görevler üstlendi. Evliyaoğlu, bu görevlerinin yanı sıra 1975-1980 yılları arasında Ankara Ticari İlimler Akademisi’nde ve 1981-1993 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde öğretim görevlisi olarak dersler verdi. Emekli olduktan sonra 1980 yılında Doğuş Grubu’nda genel koordinatör olarak çalışmaya başladı. 1984 – 1989 yılları arasında Garanti Bankası’nda yönetim kurulu başkanı olarak görev aldı. 1989 – 1996 yılları arasında İş Bankası yönetim kurulu başkanı olarak çalıştı. Sanayi ve Kalkına Bankası’nda 1996 yılında yönetim kurulu başkanı oldu. Dedeman Holding’de 2001 yılında başkan yardımcılığı yapmaya başladı. Dedeman Holding’de 2007 yılına kadar görevini sürdürdü. (Kaynak, Arzu Toker, Turizm Ansiklopedisi)

İlhan Evliyaoğlu 12 Eylül Hükümeti’nin Kültür ve Turizm Bakanı Oluyor

İkinci kez üstlendiği bakanlık görevine getirilişini, Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Projesi kapsamında kendisiyle görüşen Arzu Turan’a şöyle anlattı (11 Eylül 2014): 

Sene 1980. İhtilaldan beş ay evvel. Doğuş Grubu var belki bilirsiniz, Ayhan Şahenk Bey o zaman beni çok istiyordu. O zamana göre de oldukça yüksek bir parayla başladım. Sene 80, mayıs ya da haziranda başladım galiba. Eylülde biz Ayhan Beyle Amerika’ya gideceğiz, önce Arap ülkelerinde Ayhan Bey’in yani Doğuş’un yatırımları vardı. O zaman orayı bitirdik ben daha evvel Londra’ya geldim, Ayhan Bey de üç dört gün sonra geldi, gün perşembe. Hiç unutmuyorum, o gün Evita konseri vardı, konsere gidecektik sonra gittik, geldik, yattık ve iki gün sonra da biz Amerika’ya uçacağız Ayhan Beyle beraber, biletler alınmış. 

Sheraton Oteli’nde kalıyoruz.  Gece BBC açık orada, BBC açık ben de hayal meyal bir Demirel, Erbakan bilmem ne lafını duydum İngilizce olarak, saat 5.30’da tekrar verdi, işte Türkiye’de kansız bir ihtilal olmuştur, ordu idareye el koymuştur, işte Ecevit, Süleyman Demirel yakalanmıştır… Ben hemen Ayhan Bey’e, yandaki odada, süitte kalıyoruz sabah 5.30’da, Ayhan bey böyle böyle olmuş diye haber verdim. O sırada ben Ankara’yı aradım, eşimi aradım, Pınar’ı, o zaman hatlar daha kesilmemişti. Pınar dedim ya böyle böyle, evet dedi ihtilal oldu dedi. İhtilal oldu dedi, ertesi gün orada eski özel kalem müdürüm vardı benim, Ercan Bey onu daha evvel Londra’ya turizm ataşesi olarak atamıştım, Cuma oldu bize havadis getiriyor Türkiye’den. Cumartesi akşamı bana geldi, biz de Ayhan Beyle ertesi gün Amerika’ya gidiyoruz Pazar sabahı. Sayın bakanım dedi, yani işte ilk bakanlığımdaydı, sizi Türkiye’den istiyorlar dedi, Allah Allah Türkiye ne alaka, ben hiç birini tanımam dedim. Uzatmayalım Türkiye’den, Pazar günü ben şeye uçacağıma Amerika’ya Ayhan Beyle, Zürih’e gittim aktarmalı yolla, Pazar günü Türkiye’ye geldim. Sıkıyönetim var, kimseyi bırakmıyorlar. Neyse uzatamayalım. Oldu gece bizi saat ikide falan bıraktılar yalnız beni değil, birçoklarını yani, her 10 adımda bir askeri şey var, kontrol var, ihtilal olmuş bir durumda. Neyse, eve vardık, pazartesi ben Turhan Feyzioğlu’nu aradım hocamı, hocam dedim beni aramışınız. Dedi ki İlhan seni aradım, Atatürkçü bir kabine kuruluyor sen de Turizm ve Tanıtma Bakanı olarak orada görev alacaksın dedi. Ben de hocam dedim, daha yeni geçtim Doğuş’a, söylemesi ayıp çok da iyi para alıyorum, yok yok dedi. Bir şey diyemedim. Perşembe oldu yani pazartesi, salı, çarşamba, perşembe oldu, cuma günü evdeyim bir telefon, buyurun dedim ben Albay Haşmet diye birisi sonra da paşa oldu, ben Haşmet devlet başkanı sizle görüşecek dedi, devlet başkanı Kenan Evren Paşa, tabii dedim. Bana aynen şunu söyledi; Sayın Evliyaoğlu dedi, hoca da size söylediği gibi dedi yani Turhan Feyzioğlu, Turizm ve Tanıtma Bakanı oldunuz, başbakanınız Bülent Ulusu’dur, kabine yarın toplanacaktır dedi. Emredersiniz dedim. İşte ikinci defa da hükümette parlamento dışından görev almam budur. İki dönemi toplarsak aşağı yukarı beş seneye yakın bakanlık yaptım. Turizm ve Tanıtma Bakanlığım sırasında başka bir olay da şu, olay derseniz yani bir kayda değer şey; Turizm ve Tanıtma Bakanlığı ayrı, Kültür Bakanlığı ayrı. Kültür Bakanı da Cihat Baban. Fakat hükümet Kültür Bakanı Cihat Baban’ı görevden almak istemiş. Başbakan Ulusu beni çağırdı dedi ki Cihat Baban’ı görevden alıyoruz sen dedi Turizm ve Tanıtma Bakanı aynı zamanda Kültür Bakanı olacaksın dedi. Yani kültürle turizmi birleştirdik. Ve Kültür ve Turizm Bakanlığını birleştirilmesi o kadar zor olmuştu ki, iki ayrı bakanlık. 

Kaynak: Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Projesi Dizisi, Cilt 8, S. 227