Turistik seyahatlerde rezervasyon derinliği giderek daha heterojen bir yapıya bürünüyor. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Mısır ve bazı Rusya destinasyonlarında turistler turları çoğu zaman uçuşa çok kısa süre kala satın alırken, Vietnam, Tayland ve Maldivler aylar öncesinden rezervasyon alıyor. Bununla birlikte, indirimli son dakika fırsatlarını bekleme alışkanlığının ters bir etkisi de bulunuyor. Operatörlerin talebi öngörmesi zorlaştıkça, ortaya çıkan risklerin daha büyük bölümü tur fiyatlarına yansıyor.

Günümüzde herkes tatilini uzun süre önceden planlamaya hazır değil. Kararlarda havalimanlarında yaşanabilecek olası kısıtlamalar, bazı destinasyonların aniden kapanması riski ve çalışma programlarındaki değişiklikler de etkili oluyor. Bu nedenle bazı turistlerin planlama süresi birkaç haftaya, hatta kimi zaman birkaç güne kadar gerilemiş durumda.

Bugün neredeyse tüm büyük tur operatörleri son dakika satışlarıyla karşı karşıya. Ancak bu eğilim tüm destinasyonlarda aynı ölçüde görülmüyor. Space Travel, kısa rezervasyon derinliğinin yalnızca belirli destinasyonlarda görüldüğünü ve her seferinde farklı nedenlerden kaynaklandığını belirtiyor.

Russkiy Express de pandemiyle başlayan son altı yılda pazarın sürekli bir türbülans ortamında çalıştığına dikkat çekiyor. Şirket, turizm şirketlerinin stratejilerini hızlı biçimde değiştirmeyi ve krizin niteliğine göre farklı senaryolar uygulamayı öğrendiğini ifade ediyor.

Rezervasyon planlama süresinin birkaç haftaya indiği koşullarda kültür ve gezi destinasyonları da bundan etkileniyor.

Nevskie Sezony, müşterilerin tur ücretini altı ay öncesinden ödemek konusunda çekimser kaldığını belirterek, kitlesel gezi müşterisinin artık seyahatten yalnızca birkaç gün önce rezervasyon yaptırmaya daha fazla yöneldiğini ifade ediyor.

Temkinli Yaklaşım Öne Çıkıyor

Kısa rezervasyon derinliğinin en belirgin nedenlerinden biri, turun satın alınmasından sonra seyahatin iptal olabileceğine ilişkin endişeler.

Bu nedenle özellikle son aylarda hava ulaşımında aksaklıklar veya başka dış riskler yaşanan destinasyonlarda turistler daha temkinli davranıyor.

En dikkat çekici örneklerden biri BAE.

Space Travel, BAE'ye yönelik rezervasyonların önemli bir bölümünün yakın tarihli seyahatlere yönelik olduğunu belirtiyor.

Şirket bu eğilimin büyük ölçüde turistlerin temkinli yaklaşımından kaynaklandığını ifade ediyor. Hava ulaşımındaki aksaklıklar ve bölgedeki öngörülemeyen gelişmeler, müşterileri seyahat planlarının gerçekleşeceğinden emin olmak için mümkün olduğunca geç karar vermeye yöneltiyor.

Şirkete göre otellerin doluluklarının henüz tam olarak toparlanmamış olması da bu davranışı mümkün kılıyor. Bu nedenle uçuşa iki hafta kala dahi turistlerin tercih edebileceği yeterli sayıda seçenek bulunabiliyor.

Orta Doğu'daki gelişmeler Türkiye'nin de önemli rakip destinasyonlarından biri olan Türkiye'ye yönelik rezervasyon derinliğini de etkiledi. TEZ TOUR, hava ulaşımının yeniden normale dönmesinden sonra dahi turistlerin bir süre beklemeyi sürdürdüğünü belirtiyor.

Şirket, turistlerin haberleri takip ettiğini ve durum istikrara kavuşana kadar kararlarını ertelediğini ifade ediyor.

Benzer bir durum yaz döneminde Rusya'nın Krasnodar Krayı'ndaki tatil destinasyonlarında da yaşandı. Havalimanlarının çalışma düzenine ilişkin yaşanan kısıtlamalar, bazı turistlerin tur satın alımını neredeyse son ana kadar ertelemesine neden oldu.

Russkiy Express, geçmiş yaz döneminde yaşanan düzenli uçuş kısıtlamaları ve tehditler nedeniyle turistlerin erken rezervasyona yönelmediğini ve turların daha çok son dakikada satın alındığını belirtiyor.

Son Dakika Rezervasyonu Alışkanlığa Dönüşüyor

Kısa rezervasyon derinliği her zaman endişe veya seyahatin gerçekleşmeme riskiyle bağlantılı değil. Bazı destinasyonlarda turistler, seyahate çok kısa süre kalana kadar seçeneklerin mevcut olmasına alışmış durumda.

Mısır bunun en belirgin örneklerinden biri.

Space Travel'a göre Mısır'da oda sıkıntısı nispeten nadir yaşanıyor. Sorun daha çok en popüler otellerde ve yoğun talep gören dönemlerde ortaya çıkıyor.

Şirket, bunun uzun yıllardır oluşmuş bir tüketici davranışı olduğunu belirtiyor. Hem seyahat acenteleri hem de turistler Mısır'ı uçuşa iki veya üç hafta kala rezerve etmeye alışmış durumda.

Benzer bir durum Rusya'daki kültür ve gezi turlarında da görülüyor. St. Petersburg, Moskova veya Kazan gibi destinasyonlarda ulaşım, otel ve gezi programı son günlere kadar oluşturulabiliyor.

Nevskie Sezony, bu destinasyonlarda erken rezervasyonun anlamını büyük ölçüde yitirdiğini belirtiyor. Şirkete göre bir tur, seyahatten yalnızca üç gün önce bile kolaylıkla oluşturulabiliyor.

Bugünkü İndirimler Yarın Daha Yüksek Fiyatlara Yol Açabilir

Turistin seyahatten birkaç gün önce tur satın alması ilk bakışta avantajlı görünebilir. Zira bazı durumlarda fiyat gerçekten düşüyor. Ancak tur operatörü açısından bu durum, gerçek talebin önceden öngörülmesini zorlaştırıyor.

Space Travel, tur operatörlerinin üç-dört ay öncesinden gerçek talep tablosunu göremediğini belirtiyor. Şirkete göre bu durum ilave riskler yaratıyor ve operatörler söz konusu riskleri fiyatlara yansıtmak zorunda kalıyor.

Özellikle yüksek sezonda durum daha hassas hale geliyor. Çünkü uçak koltukları ve otel kontenjanları çoğu zaman önceden satın alınmış oluyor.

TEZ TOUR, bu kapasitenin düzenli olarak son dakikada indirimli fiyatlarla satılması durumunda başlangıçtaki talep tahmininin gerçekleşmediğine dikkat çekiyor.

Üstelik son dakika talebinin kendisi de öngörülemiyor. Operatörler, uçuşa bir hafta kala kaç turistin rezervasyon yapacağını ve hangi fiyattan satın almaya hazır olacağını önceden bilemiyor.

Bunun tam tersi bir etkisi de bulunuyor. Turist birden fazla kez seyahat tarihine yaklaştığında fiyatların düştüğünü görürse, bir sonraki seyahatinde de bilinçli olarak son dakikayı beklemeye başlayabiliyor.

TEZ TOUR, bunun sonucunda uçuşa bir hafta kala uçağın hâlâ önemli ölçüde boş, otel odalarının ise satılmamış olabileceğini belirtiyor. Bu durumda ne havayolu şirketi ne de tur operatörü kalan kapasitenin doldurulup doldurulamayacağını öngörebiliyor.

Bu durum tüm seyahat zinciri açısından ilave risk yaratıyor.

Böylece bir kısır döngü ortaya çıkıyor: İndirimler turistleri beklemeye alıştırıyor, geç rezervasyonlar talep tahminini zorlaştırıyor, artan riskler ise tur ekonomisine ve fiyatlara yansıyor.

Nevskie Sezony, belirsizliği azaltmanın yollarından birinin satın alma koşullarını daha esnek hale getirmek olduğunu belirtiyor. Şirket, özellikle iptal koşullarını mümkün olduğunca esnek hale getirdiklerini ifade ediyor.

Erken Rezervasyonun Hâlâ Avantajlı Olduğu Destinasyonlar Var

Bazı destinasyonlarda ise tablo tamamen farklı. Seyahat tarihi yaklaştıkça seçenekler azalıyor ve istenilen oteli veya uygun tarihleri bulamama riski artıyor.

Space Travel'ın verilerine göre kış sezonu için Vietnam, Tayland ve Maldivler şimdiden yoğun şekilde rezervasyon alıyor. Özellikle Phu Quoc'a yönelik talep dikkat çekiyor.

Şirket, talebin mevcut gerçek oda kapasitesinin önemli ölçüde üzerinde olduğunu belirtiyor.

Russkiy Express de Asya ülkeleri ve Maldivler'deki otellerin erken rezervasyon için hâlâ cazip koşullar sunduğuna dikkat çekiyor. Genel olarak bu destinasyonlarda seyahatten 60-90 gün önce rezervasyon yapılması söz konusu.

Erken rezervasyon özellikle bayram ve tatil dönemlerinde ve grup seyahatlerinde önemini koruyor. Çünkü grup seyahatlerinde ulaşım, konaklama ve programın önceden organize edilmesi gerekiyor.

Nevskie Sezony, acentelerin ve grup turu organizatörlerinin rezervasyonlarını hâlâ oldukça erken yaptığını belirtiyor. Şirket, yılbaşı turları için başvuruları şimdiden almaya ve işlemeye başladığını aktarıyor.

İç Turizm Kendi Kurallarıyla İlerliyor

Rusya iç turizminde ise tur operatörleri rezervasyon derinliğinde genel bir kısalma eğilimi görmüyor. Burada rezervasyon zamanı daha çok tatilin türüne göre değişiyor.

İç turizm alanında ATOR Başkan Yardımcısı ve Delfin tur operatörünün Genel Müdürü Sergey Romashkin, rezervasyon derinliğinde genel bir değişiklik gözlemlemediklerini belirtiyor.

Romashkin'e göre gelecek yaz için rezervasyonlar kasım ayında başlayacak. Satışların 7-10 Kasım tarihleri arasında başlaması planlanıyor ve genel sistemde önemli bir değişiklik bulunmuyor.

Buna göre sağlık turizmi ortalama 50 gün, deniz tatilleri 20-25 gün, Moskova çevresindeki tatiller ise yaklaşık 10 gün önceden rezerve ediliyor.

Her Destinasyon İçin Tek Bir Doğru Rezervasyon Zamanı Yok

Turizm sektöründe artık herkes için geçerli tek bir "doğru" rezervasyon zamanı bulunmuyor.

Bazı destinasyonlarda turistler seyahate neredeyse kadar bekleyebilirken, bazı pazarlarda iyi oteller ve uygun tarihler iki-üç ay önceden tükeniyor.

Dolayısıyla seyahatin ne zaman satın alınmasının daha avantajlı olduğu yalnızca son dakika veya erken rezervasyon tercihiyle açıklanamıyor.

Avantaj; destinasyona, sezona, mevcut uçuş kapasitesine, otel kontenjanına ve talebin niteliğine göre değişiyor.

Tur operatörleri açısından ise temel sorun, talebin ne kadarının önceden öngörülebileceği.

Turist açısından son dakika rezervasyonu zaman zaman daha düşük fiyat anlamına gelebilirken, sektör açısından yaygınlaşan bu davranış kapasite planlamasını zorlaştırıyor, operasyonel riskleri artırıyor ve uzun vadede fiyatların yükselmesine neden olabiliyor.

Bu nedenle yeni dönemde erken rezervasyon ile son dakika arasındaki tercih, yalnızca fiyat üzerinden değil, destinasyondaki arz-talep dengesi ve seyahat dönemindeki kapasite durumu üzerinden değerlendirilecek.

Kaynak: ATOR / Space Travel / Russkiy Express / TEZ TOUR / Nevskiye Sezony