1960’lı yılların başında Avrupa’da karavan ve kamp turizmine olan ilginin artması, Türkiye’yi de bu hareketliliğin bir parçası hâline getirmiştir. Karayolu ile seyahat eden yabancı turistlerin sayısındaki yükseliş, yeni bir konaklama modeline duyulan ihtiyacı ortaya çıkarmış; bu bağlamda BP tarafından geliştirilen mocamp uygulaması, Türkiye turizm tarihinde dikkat çekici bir yenilik olarak yerini almıştır.

BP Mocamplar, Türkiye ekonomisine ve turizmine katkı sağlamak amacıyla, akaryakıt istasyonlarının yanına inşa edilen kamp alanları olarak tasarlanmıştır. Yer seçimi tesadüfi değildir. İklim koşulları, doğal güzellikler, tarihî ve arkeolojik zenginlikler dikkate alınmış; ayrıca kampçıların bir ağ sistemi içinde bir kamptan diğerine geçerek ülkeyi dolaşmalarını mümkün kılacak bir güzergâh oluşturulmuştur. Bu ağ Edirne’den başlayarak İpsala, İstanbul, Bursa ve İzmir üzerinden Kuşadası, Alanya ve Mersin’e uzanmış; İç Anadolu’da Nevşehir (Göreme) ve Ankara’ya kadar devam etmiştir. Böylece Türkiye, karavan turistleri için kuzeybatıdan güneye ve oradan iç bölgelere uzanan planlı bir rota sunmuştur.

İlk mocamp 1962 yılında İstanbul’de, Çobançeşme’de açılmış, ardından Edirne ve diğer şehirlerde tesisler kurulmuştur. 1963 yılında BP tarafından Kervansaray A.Ş.’nin kurulması, bu modelin kurumsallaştığını göstermektedir. Şirketin adı, Anadolu’nun tarihsel konaklama modeli olan kervansaraylardan esinlenmiş; modern karayolu seyahatine uyarlanmış bir “çağdaş kervansaray” anlayışı benimsenmiştir.

BP Kervansaray Mokamp tesisleri, yalnızca çadır ve karavan alanı sunmakla kalmamış; motel tipi konaklama birimleriyle de farklı gelir ve konfor düzeylerine hitap etmiştir. Tesislerde sıcak su, duş, tuvalet, çamaşırhane, mutfak alanları, restoran, büfe, danışma birimi ve geniş kamp alanları bulunmaktaydı. Yol üzerindeki konumları sayesinde akaryakıt istasyonu, oto servis, PTT ve satış birimleri de kamp alanlarının parçası olarak planlanmıştır. Böylece seyahat eden turistlerin hem konaklama hem de yol hizmetleri tek merkezde karşılanmıştır.

Mocampların mimari tasarımları, yaklaşık yirmi yıl şirket bünyesinde görev yapan mimar Güngör Kabakçıoğlu tarafından hazırlanmıştır. Yapılar, bölgesel iklim koşulları ve yerel mimari özellikler dikkate alınarak tasarlanmış; özellikle Ege ve Akdeniz tesislerinde kemerli açıklıklar, revaklar, pergolalar ve yarı açık mekânlarla Akdeniz mimarisinin izleri yansıtılmıştır. Bu yaklaşım, tesislerin yalnızca işlevsel değil, estetik açıdan da çevreyle uyumlu olmasını sağlamıştır.

1960’lı yıllarda kampçılık Türkiye’de henüz yaygın bir tatil biçimi olmamasına rağmen, BP’nin bastırdığı kataloglar ve haritalar sayesinde Türkiye uluslararası kampçılık çevrelerinde tanıtılmıştır. Uluslararası kamp ve karavancılık rehberlerinde yer alan bu tesisler, kısa sürede yabancı kampçıların dikkatini çekmiştir. O dönemde Türkiye’yi ziyaret eden her 14 turistten birinin BP Mocamplarda konakladığı ifade edilmektedir. 1985 yılında hâlen faaliyet gösteren yedi mocampın 80 bin misafir ağırlaması ve bu misafirlerin yüzde 80’inin yabancı olması, tesislerin uluslararası çekim gücünü göstermektedir. En büyük ziyaretçi grubunu Almanlar oluşturmuş; onları Türkler, İtalyanlar, Avusturyalılar ve Fransızlar izlemiştir.

Başlangıçta hedef kitle yabancı turistler olmakla birlikte, zamanla iç turizmin gelişimine de önemli katkılar sağlanmıştır. Ege ve Akdeniz kıyılarında henüz tatil köyleri ve yazlık sitelerin yaygınlaşmadığı bir dönemde, birçok yerli turist için mocamplar düzenli yaz tatili mekânı hâline gelmiştir. Bu model, Türkiye’de kamp ve karavan kültürünün yerleşmesinde öncü rol oynamıştır. Nitekim Petrol Ofisi ve diğer akaryakıt şirketlerinin benzer tesisler kurmaya başlaması, sistemin başarısının göstergesidir.

1980’li yıllardan itibaren tatil anlayışının değişmesi, paket turizm ve yazlık konutlaşmanın artmasıyla birlikte BP Kervansaray Mokamp tesisleri önemini yitirmiş ve zamanla kapanmıştır. Ancak bu tesisler, Türkiye’de alternatif konaklama modellerinin erken örneği olarak; karayolu turizmi, kampçılık ve destinasyon ağı oluşturma bakımından turizm tarihinde özel bir yere sahiptir.

Yararlanılan kaynaklar: Doğantan, E. (t.y.). BP Kervansaray Mokamp Tesisleri. İçinde: N. Kozak (Ed.), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 01.03.2026; Naycı, N. (2019). BP Kervansaray Mokamp Tesisleri. İçinde: N. Kozak (Ed.), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 01.03.2026.