Antalya'da devam eden COP31’de iki tam gün bulundum… Baştan şunu söyleyeyim, turizm profesyonellerinin önüne yalnızca bir iklim konferansı değil, sektörün geleceğini yeniden düşünmesini gerektiren önemli bir yol haritası koyuyor. 

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31'inci Taraflar Konferansı'nda yapılan konuşmaların ortak mesajı oldukça açık: Artık hedefler açıklamak, güzel sözler söylemek ve uluslararası taahhütlerde bulunmak yeterli değil; bunları insanların günlük yaşamında karşılığı olan somut uygulamalara dönüştürmek gerekiyor. COP31'ün açılışında BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell'in özellikle vurguladığı uygulama dönemi yaklaşımı, turizm sektörü için de son derece anlamlı bir çağrı niteliğinde. Çünkü iklim krizi, turizmin geleceğini belirleyen dışsal bir çevre sorunu olmaktan çıkmış, destinasyonların ekonomik sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen temel bir yönetim meselesine dönüşmüş durumda. 

Birinci ders: İklim uyumu artık turizm yatırımlarının ayrılmaz parçası olmalı.

COP31 Başkanı Murat Kurum'un açılış konuşmasında gecikmenin maliyetine ilişkin yaptığı vurgu, turizm sektörü açısından dikkatle okunmalı. Bugün dayanıklılığa yatırım yapmamak, yarın bir felaketin çok daha ağır maliyetini üstlenmek anlamına geliyor. Antalya'dan Akdeniz'e, Ege'den ada destinasyonlarına kadar turizmin yoğunlaştığı bölgeler; sıcak hava dalgaları, su kıtlığı, orman yangınları, kıyı erozyonu ve ekosistem kayıplarıyla giderek daha fazla karşı karşıya. Bu nedenle turizm yatırımlarında artık yalnızca oda kapasitesi, deniz manzarası, ulaşım bağlantısı veya sezon uzunluğu değil, bir destinasyonun iklim şoklarına karşı ne kadar dayanıklı olduğu da değerlendirilmek zorunda. İklim risklerini hesaba katmadan hazırlanan yatırım planları, bugünün kârlı görünen projelerini yarının ekonomik yüküne dönüştürebilir. 

İkinci ders: Su, enerji ve atık yönetimi turizmin rekabet gücünü belirleyecek.

COP31 konuşmalarında enerji dönüşümü, elektrifikasyon, kaynakların verimli kullanılması ve sıfır atık yaklaşımı öne çıkıyor. Bunlar turizm profesyonellerinin gündeminde de artık birer çevre duyarlılığı başlığı olarak değil, işletme maliyetlerini ve destinasyonun geleceğini belirleyen stratejik konular olarak yer almalı. Bir otelin su tüketimi, enerji ihtiyacı, gıda tedarik sistemi, atık miktarı ve ulaşım kaynaklı emisyonları, sürdürülebilir turizm iddiasının gerçek ölçütleri haline geliyor. Özellikle su stresi yaşayan destinasyonlarda, turist başına düşen su tüketimini azaltmak, yerel halkın suya erişimini korumak ve turizm işletmelerinin su kullanımını şeffaflaştırmak artık ertelenebilecek işler değil. Aynı şekilde güneş enerjisi, enerji verimliliği, elektrifikasyon, atık azaltımı ve döngüsel ekonomi uygulamaları da yalnızca çevreci işletmelerin tercihleri olmaktan çıkmalı; sektörün standartlarına dönüşmeli.

Üçüncü Ders: Destinasyon yönetimi, otel yönetiminin çok ötesine geçmek zorunda.

Murat Kurum'un iklim politikalarının aynı zamanda şehircilik, gıda, enerji ve sağlık politikası olduğu yönündeki yaklaşımı, turizmin neden bütüncül bir anlayışla ele alınması gerektiğini gösteriyor. Turist bir otelde konaklar, ancak destinasyonun tamamını deneyimler. Kentin ulaşım sistemi, kamusal alanları, kıyıları, tarihi dokusu, yerel pazarı, gastronomisi, doğal alanları ve kültürel yaşamı turizm deneyiminin ayrılmaz parçalarıdır. Bir otelin enerji verimliliği sağlaması, çevresindeki kent plansız yapılaşma ve betonlaşmayla boğuluyorsa tek başına yeterli değildir. Sürdürülebilir turizm, işletme ölçeğinde başlayan ama destinasyon ölçeğinde anlam kazanan bir yönetim modelidir. Bu nedenle belediyeler, turizm işletmeleri, yerel üreticiler, sivil toplum kuruluşları ve bilim insanları arasında güçlü işbirlikleri kurulmalıdır.

Dördüncü ders: Turizmin geleceği yerel toplumun geleceğinden ayrı düşünülemez.

COP31'de en çok dikkat çeken mesajlardan biri, iklim kararlarının insanların yaşamına dokunmadığı sürece gerçek bir başarı sayılamayacağı düşüncesi. Murat Kurum'un kararların bir çiftçinin tarlasında, bir kentin altyapısında ve insanların günlük yaşamında karşılık bulması gerektiğini vurgulaması, turizm için de çok önemli. Bir destinasyonun başarısını yalnızca gelen turist sayısıyla, geceleme rakamlarıyla veya turizm gelirleriyle ölçmek giderek yetersiz kalıyor. Turizmin yerel halkın yaşam kalitesini yükseltip yükseltmediği, doğal kaynakları koruyup korumadığı, yerel ekonomiye ne ölçüde katkı sağladığı ve kültürel mirası yaşatıp yaşatmadığı da sorgulanmalı. 

Beşinci ders: Yerel gastronomi ve tarım, iklim dayanıklılığının stratejik parçasıdır.

COP31'in gıda güvenliği, çiftçiler, iklim dirençli tarım ve yerel üretim üzerine açtığı tartışmalar, turizm sektörünün mutfak ve tedarik anlayışını da yeniden değerlendirmesini gerektiriyor. Turizm profesyonelleri çoğu zaman gastronomiyi ziyaretçiye sunulan bir deneyim, restoranın menüsü veya destinasyonun tanıtım unsuru olarak görüyor. Oysa gastronomi, yerel tarımın, biyolojik çeşitliliğin, kültürel belleğin ve ekonomik dayanıklılığın kesiştiği bir alan. İklim krizinin tarımsal üretimi tehdit ettiği bir dönemde otellerin ve restoranların yerel üreticilerle kurduğu ilişkiler, yalnızca yöresel ürün kullanımından ibaret değildir; aynı zamanda yerel gıda sisteminin ayakta kalmasına katkıdır. 

Altıncı ders: İklim finansmanı ve işbirliği turizmin gündemine girmeli.

Simon Stiell ve Chris Bowen'ın konuşmalarında iklim finansmanına erişim, uyum yatırımları ve ülkeler arasındaki işbirliği önemli yer tutuyor. Turizm sektörü de bu yaklaşımı kendi ölçeğinde değerlendirmeli. İklim uyum yatırımları, enerji dönüşümü, su tasarrufu, ekosistem restorasyonu ve düşük karbonlu ulaşım için finansman olanaklarının araştırılması; kamu, özel sektör ve uluslararası kuruluşlar arasında ortak projeler geliştirilmesi gerekiyor. 

Yedinci ders: Sürdürülebilirlik artık tanıtım cümlesi değil, ölçülebilir bir sorumluluk.

COP31'ün vaatlerden uygulamaya geçiş çağrısı, turizmde de sürdürülebilirlik iddialarının gerçek verilerle desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Bir destinasyonun veya işletmenin kendisini yeşil, çevreci, doğa dostu ya da sürdürülebilir olarak tanımlaması tek başına anlam taşımıyor. 

Antalya'da devam eden COP31, turizm profesyonellerine belki de en önemli dersi şu cümleyle veriyor: İklim krizine karşı hazırlıklı olmayan bir destinasyon, geleceğin turizm pazarında rekabet avantajını da kaybetmeye adaydır.

Turizm sektörünün önünde iki farklı yol bulunuyor. Birincisi, eski büyüme modelini sürdürmek; daha fazla ziyaretçi, daha fazla yatak, daha fazla tüketim ve daha fazla kaynak kullanımı üzerinden başarı aramak. İkincisi ise destinasyonun doğal ve kültürel varlıklarını koruyarak, yerel toplumun refahını gözeterek, iklim risklerini yöneterek ve turizm gelirini daha adil biçimde dağıtarak yeni bir büyüme anlayışı geliştirmek.

Turizm profesyonelleri için COP31'den çıkarılacak en güçlü sonuç şudur : Geleceğin turizmi, iklim krizine rağmen büyüyen değil, iklim krizini dikkate alarak dönüşen turizmdir.

NOT: UN Tourism'in 18 Kasım'daki Turizm Tematik Günü henüz gerçekleşmedi. Bu etkinlikte düşük karbonlu operasyonlar, iklim uyumu, sıfır atık, ekosistem restorasyonu ve turizm değer zincirlerinin dönüşümü ele alınacak. Yazı, bu oturumun sonuçlarını değil, COP31'in şimdiye kadar açıklanan konuşmalarını esas aldı. Gelecek Çarşamba yeniden Antalya’da olacağım ve bu oturumu da takip edeceğim, notlarımı paylaşacağım.