“Sağlık varsa gerisi teferruattır!” sözü Alaturka Wellness’ı özetleyen bir bakış açısıdır diyebiliriz. 2002 yılından beri wellness konusunda araştırmalar yapıyorum. Wellness’ı, her ne kadar “beden, ruh ve zihin sağlıklarını dengede tutarak artırmak” şeklinde tanımlasam da Türk ve Anadolu sağlık anlayışı kendine özgü unsurlar taşımaktadır. 

Alaturka wellness, bize özgü olan bir sağlık anlayışından ziyade, bize özgü bir yaşam tarzının oluşturulması ve adının konulmasını amaçlamaktadır. 

Napeleon Hill “Think and Grow Rich[1]” adlı eserinde “master mind principle”dan bahsetmektedir. Bu kavram Türkçeye “Üstün Zihin Prensibi” olarak çevrilebilir ve belirli bir amaca yönelik olarak uyum içinde birlikte çalışan iki veya daha fazla zihnin, tek bir zihinden daha fazla güce sahip olduğunu ifade eder. Bu bağlamda çalışmalarımda bu prensibi uygulayarak Doç. Dr. Aysel KAYA ile on yılı aşkın bir süredir master mind principle ile çalışıyoruz. Alaturka Wellness kitabını da bu şekilde birlikte çıkarma kararı aldık. 

Şimdi ise Alaturka Wellness kitabımız neleri içeriyor, onlara geçelim[2]…

Öncelikle bunun bir tıp kitabı olmadığını belirtmeliyim. Bu kitap Anadolu’nun binlerce yıllık sağlık mirasından ilham alarak asklepionlardan darüşşifalara, darüssihhalara, hamamlara uzanan geleneksel şifa mekânlarını ve öğretilerini temel alıp, sağlıklı yaşam kültürünü yeniden tasarlamayı ve günümüz dünyasında uygulanabilir kılmayı amaçlayan bir yaşam tarzı önerisidir. 

Günümüzde hem dünyada hem de Türkiye’de egemen olan sağlık anlayışı, büyük ölçüde bedeni merkeze alan ve hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahaleyi esas alan bir yapıya sahiptir. Bu yaklaşım, “tamirci sağlık anlayışı” olarak tanımlanabilir. Sorun ortaya çıktıktan sonra çözüm üretmeye odaklanan bu sistem, çoğu zaman geçici sonuçlar doğurmakta ve birçok hastalığın kronikleşmesine yol açmaktadır. Gelişmiş ülkelerde dahi sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan uzun bekleme süreleri, mevcut sistemin sürdürülebilirliğini sorgulatır hâle gelmiştir.

Sağlıklı bir toplumun temeli ise hastanelerden önce ailede atılmaktadır. Çocuklar, söylenenleri değil, gördüklerini öğrenirler. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kalıcı biçimde kazanılması, ebeveynlerin günlük yaşamda sergiledikleri davranışlarla mümkündür. Uygulaması yapılmayan bilgi, öğrenilmiş sayılmaz. Bu nedenle sağlığı sadece teorik bilgilerle değil, yaşam pratiğiyle ele almak gerekmektedir.

Anadolu coğrafyası, binlerce yıllık köklü bir sağlık kültürüne sahiptir. Osmanlı döneminde darüşşifalar aracılığıyla kurumsallaşan bu anlayışta sağlık; beden, ruh ve zihin bütünlüğü içinde değerlendirilmiş, tedaviler de bu bütüncül bakış açısıyla uygulanmıştır. Ancak Endüstri Devrimi ile birlikte insanlar doğdukları topraklardan koparak sadece çalışmaya odaklı bir yaşam sürmeye başlamış, modern tıp da ağırlıklı olarak hastalıkların tedavisine yönelmiştir.

Günümüzde insanlar geçmişe göre bedensel olarak daha az yorulsa da zihinsel ve ruhsal açıdan çok daha fazla stres ve uyaranla karşı karşıyadır. Bu durum stres, depresyon ve tükenmişlik sendromunu yaygın bir sorun hâline getirmiştir. Almanya gibi ülkelerde bu tabloya karşı rehabilitasyon ve koruyucu sağlık anlayışları öne çıkarken, “hastalığı tedavi etmek” yerine “sağlığı korumak ve geliştirmek” yaklaşımı benimsenmektedir.

Alaturka Wellness yaklaşımı, tam da bu noktada devreye girmektedir. Bu anlayış, insanı beden, ruh ve zihin bütünlüğü içinde ele alarak, Anadolu’nun kadim sağlık mirasını günümüz yaşamına uyarlamayı hedeflemektedir. Hamam, kaplıca ve darüşşifa kültürü gibi bize özgü değerler, sağlığın korunması ve geliştirilmesi için güçlü bir potansiyel sunmaktadır.

Kaldı ki Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde sağlık kurumları içindarüşşifa veya darüssıhha, yani “Şifa Evi” ya da “Sıhhat Evi” adlarının yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Hastahane kavramınaise Osmanlı’nın son dönemlerinde rastlanmaktadır.

Amaç, sadece bireysel iyilik hâlini artırmak değil; daha sağlıklı aileler, daha sağlıklı bir toplum ve nihayetinde daha sağlıklı bir dünya inşa edebilmektir. Alaturka Wellness, bu uzun yolculukta atılmış bir ilk adım olarak, geçmişin birikimini geleceğin ihtiyaçlarıyla buluşturmayı amaçlamaktadır.

[1] Bir bilim insanı olarak eserin Almanca, İngilizce ve Türkçe sürümlerini karşılaştırmak için aldım ve okudum. Türkçe sürümü olan “Düşün ve Zengin Ol” orijinalinden çok farklı tercüme edilmiş, bu nedenle orijinalinin okunmasını öneriyorum. Bu durumu yıllar önce İstanbul’daki bir kitap fuarında yayınevi yetkilileri ile de paylaşmıştım. 

[2] Kitabın tamamına https://iksadyayinevi.com/home/alaturka-welness/ adresinden erişilebilir.