Bugün Türkiye'de onlarca üniversitede turizm alanında lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimi veriliyor. Turizm fakülteleri binlerce mezun yetiştiriyor; akademisyenler turizm ekonomisinden destinasyon yönetimine kadar pek çok alanda bilimsel araştırmalar yürütüyor. Ancak bu büyük akademik yapının temelleri, bundan yaklaşık yarım asır önce İzmir'de atıldı.

Türkiye'de üniversite düzeyinde turizm işletmeciliği alanında mesleki eğitim vermek üzere açılan ilk kurum, 1969 yılında Ege Üniversitesi İktisadi ve Ticari Bilimler Fakültesi bünyesinde kurulan Turizm İşletmeciliği Kürsüsü oldu. Böylece Türkiye'de ilk kez dört yıllık lisans düzeyinde turizm eğitimi veren akademik birim hayata geçirilmiş oldu. 1969-1970 eğitim-öğretim yılında öğrenci kabul eden bu öncü kurum, yalnızca bir bölüm değil, Türk turizm eğitiminin başlangıç noktasıydı. 

Döneminin çok ötesinde bir girişim

1969 yılına dönüp bakıldığında bu girişimin ne kadar ileri görüşlü olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. O yıllarda Türkiye'de turizm henüz gelişmekte olan bir sektördü. Turizm yatırımları sınırlıydı; sektörde yetişmiş insan kaynağı ise yok denecek kadar azdı. Buna rağmen Ege Üniversitesi, geleceğin sektörünü görerek turizm işletmeciliğini bağımsız bir akademik alan olarak ele aldı.

Turizm Kürsüsü, 1973 yılında yürürlüğe giren 1750 Sayılı Üniversiteler Kanunu sonrasında üniversitelerde gerçekleştirilen yeniden yapılanma kapsamında Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü adını aldı. Ege Üniversitesi Senatosu'nun 18 Şubat 1975 tarihli kararıyla kurulan 12 bölüm arasında yer aldı. Ancak İzmir'deki bu öncü bölümün ömrü uzun olmadı. 1977 yılında Aydın'da Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu'nun kurulması kararlaştırılınca bölüm kapatıldı ve akademik kadro ile birikim Aydın'a aktarıldı. 

Bu karar aslında bir kapanış değil, Türkiye'de turizm eğitiminin yeni bölgelere yayılmasının başlangıcıydı. Dönemin değerlendirmelerine göre, Ege Üniversitesi'nde oluşan güçlü akademik kadro ve bilgi birikimi sayesinde Aydın'ın turizm eğitimi açısından önemli bir merkez hâline gelebileceği düşünülmüş; nitekim Aydın Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu bu birikim üzerine inşa edilmiştir. 

Hasan Olalı'nın vizyonu

Bu başarı öyküsünün merkezinde Prof. Dr. Hasan Olalı yer alıyordu. Türkiye'de turizm ekonomisi, turizm planlaması ve turizm politikası alanlarının kurucularından kabul edilen Olalı, yalnızca bölüm başkanı olarak görev yapmadı; aynı zamanda genç akademisyenleri turizm alanında uzmanlaşmaya teşvik etti.

O dönemde Genel Ekonomi Kürsüsü'nde görev yapan bir akademisyen, Hasan Olalı'nın kendisine yaptığı teklifi yıllar sonra şöyle anlatmaktadır:

"Turizm ekonomisi giderek önem kazanıyor; turizm Türkiye için çok önemli bir sektör. Sen iktisat yanında turizm ekonomisi, politikası ve planlamasında ihtisaslaş."

Bu yaklaşım, Olalı'nın turizmi yalnızca otel işletmeciliğinden ibaret görmeyen; onu ekonomi, planlama ve kalkınma perspektifiyle değerlendiren bilimsel vizyonunu ortaya koymaktadır.

İlk akademik kadro

Bölümün akademik kadrosu da Türk turizm eğitiminin temel taşlarını oluşturdu. Prof. Dr. Hasan Olalı'nın yanında İpek Göçer, Alpaslan Usal ve Çevik Hepakçin araştırma görevlisi olarak görev yaparken; Emin Banguoğlu ve Meral Korzay da öğretim görevlisi olarak eğitim kadrosunda yer aldı. Sonraki yıllarda bu isimlerin hemen tamamı Türk turizm literatürüne önemli katkılar sağlayan akademisyenler hâline geldi. 

İlk mezunlar, ilk akademisyenler

Ege Üniversitesi Turizm Kürsüsü'nün en önemli özelliklerinden biri de Türkiye'nin fakülte düzeyindeki ilk turizm mezunlarını yetiştirmiş olmasıdır.

İlk mezunlardan biri, yıllar sonra o günleri şöyle anlatmaktadır:

"Hocamız Prof. Dr. Hasan Olalı'nın yüksek akademik niteliği ve bize turizmi sevdirmesi nedeniyle birçok arkadaşımız topluca Turizm Bölümü'nü seçtik. 1970-1971 yılında Türkiye'de fakülte düzeyinde turizm eğitimi veren ilk kurumun ilk mezunları olduk."

Bu mezunlar daha sonra yalnızca sektörde yönetici olmadılar; Türkiye'nin birçok üniversitesinde turizm bölümlerini kuran ve geliştiren akademisyenler olarak da görev yaptılar. Prof. Dr. Alp Timur, Prof. Dr. Öcal Usta, Prof. Dr. Meral Korzay ve Prof. Dr. Saime Oral bunların en bilinen örnekleri arasında yer almaktadır. 

Türkiye'nin ilk lisansüstü turizm eğitimi

Ege Üniversitesi'nin bir başka öncülüğü ise lisansüstü eğitim alanındadır.

Turizm alanındaki ilk yüksek lisans çalışmalarının da burada başlatıldığı bilinmektedir. O yıllarda henüz sosyal bilimler enstitüleri bulunmadığından yüksek lisans ve doktora programları fakülte bünyesinde yürütülüyordu. İlk tez konuları arasında turizm ekonomisi, sosyal turizm, turizm politikası ve planlaması gibi alanlar yer alıyordu.

Bu dönemde hazırlanan tezlerden biri sosyal turizm üzerineydi. Çalışmada, düşük ve orta gelir gruplarının turizme katılımını artıracak sosyal turizm politikaları ele alınmıştı. Günümüzde hâlâ tartışılan erişilebilir turizm ve sosyal turizm konularının yaklaşık elli yıl önce akademik araştırma konusu yapılmış olması dikkat çekicidir.

Bir bölümden daha fazlası

Bugün geriye dönüp bakıldığında Ege Üniversitesi Turizm Kürsüsü'nü yalnızca "ilk turizm bölümü" olarak tanımlamak yetersiz kalmaktadır.

Burası aynı zamanda;

• Türkiye'nin üniversite düzeyindeki ilk turizm eğitim kurumu, 
• İlk turizm lisans mezunlarının yetiştiği yer, 
• İlk turizm yüksek lisans çalışmalarının yapıldığı merkez, 
• Turizm ekonomisi ve planlaması alanında akademik geleneğin doğduğu kurum, 
• Sonraki yıllarda onlarca üniversitede görev yapacak akademisyenlerin yetiştiği okul olmuştur. 

Aradan geçen yarım yüzyılı aşkın sürede Türkiye'de turizm eğitimi büyük bir gelişim gösterdi. Ancak bugün ülkenin dört bir yanındaki turizm fakültelerinin ve bölümlerinin kökleri, 1969 yılında İzmir'de atılan o cesur adıma uzanmaktadır. Ege Üniversitesi Turizm Kürsüsü, yalnızca bir bölüm değil; Türk turizminin akademik hafızasının doğduğu yerdir.

Yararlanılan kaynaklar: Doğantan, E. (2018). Aydın Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu Kurumsal Tarihi. İçinde: N. Kozak (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’de Turizm: Kurumlar, Kuruluşlar, Turizm Bölgeleri (ss. 637–659). İstanbul: Meslekler Yıkılmazlar Basın Yayın; Ege Üniversitesi. (2005). Kuruluşundan Günümüze Ege Üniversitesi. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları; Kozak, N. (2026). Ege Üniversitesi Turizm Kürsüsü, İçinde, Kozak, N. (Editör), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/ege-universitesi-turizm-kursusu (Erişim tarihi: 13.09.2026).