Türkiye’de turizm eğitiminin serüveni, 1950’li yıllarda Ankara ve İstanbul’da açılan kısa süreli garsonluk ve aşçılık kurslarıyla başlar. Ardından 1960’larda Ankara’da ilk otelcilik okulunun açılması ve yükseköğrenim düzeyinde kurumsallaşmanın başlamasıyla sektör, akademik bir zemin kazanır. Ancak 1970’li yıllar, turizm eğitiminin Anadolu’ya açıldığı dönemdir.

1975 yılında Bursa İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne bağlı olarak kurulan Balıkesir İşletmecilik ve Turizm Yüksekokulu, bu açılımın en önemli halkalarından biri olur. Hatta birçok akademisyene göre, Türkiye’de dört yıllık turizm eğitimi veren öncü kurumlardan biridir.

Kuruluş hikâyesi ise başlı başına bir azim öyküsüdür.

Balıkesirli bir heyetin Ankara’ya giderek okul için izin talep etmesi, “İşletmecilik Yüksekokulu kurulamaz” yanıtıyla karşılaşmaları ve son anda yapılan isim değişikliği önerisiyle “İşletmecilik ve Turizm Yüksekokulu” adı altında iznin alınması… Bir kelimenin kaderi değiştirdiği nadir anlardan biridir bu. O küçük kelime, yıllar içinde binlerce öğrencinin hayatına dokunacak bir akademik çınarın tohumunu atar.

İlk bina…

Bir pamuk tarlasının ortasında, aslında ilkokul olarak yapılmış üç katlı mütevazı bir yapı. Çevresinde başka bina yoktur. Büyük hayallerle gelen genç akademisyenler için ilk anda şaşkınlık verici bir manzara. Paris’te, İspanya’da turizm okullarını görmüş bir akademisyen için burası son derece sade, hatta yetersizdir.

Ama belki de tam da bu yüzden kıymetlidir. Çünkü o bina, yokluk içinde kurumsallaşmanın, olanaksızlık içinde ideal üretmenin simgesidir.

1979’da kurulan yabancı dil laboratuvarı, mikrofonlu ve kulaklıklı dersler; teksirlerden çoğaltılan 40-50 sayfalık ders notları; kantinde cuma günleri yapılan çay sohbetleri… Bunlar yalnızca ayrıntı değildir. Bir akademik kültürün filizlenişidir.

Okul zamanla Uludağ Üniversitesi’ne, ardından 1992’de kurulan Balıkesir Üniversitesi’ne bağlanır. 1999’da Çağış Kampüsü’ndeki modern binasına taşınır. Bilgisayar laboratuvarları, servis-bar uygulama alanları, konferans salonları ve zenginleşen kütüphanesiyle artık fiziksel olarak da büyümüştür. Ancak o pamuk tarlasındaki ruh kaybolmaz.

Bu okulun gerçek hikâyesi, aslında insan öyküsütür.

Staj için Turban Tatil Köyü’nde bulaşıkhaneden başlayan öğrenciler… “Bu işi yapmam” diyerek ayrılanlar… Ama kalıp resepsiyon şefliğine kadar yükselenler…

Turizm eğitiminin yalnızca teorik bilgi değil, emek ve sabır gerektiren bir meslek terbiyesi olduğunu öğreten yıllardır bunlar.

1980’li yılların siyasi çalkantıları, boykotlar, yurt sıkıntıları, ulaşım problemleri… Buna rağmen dolup taşan 300 kişilik amfiler… Ayakta ders dinleyen öğrenciler…

Bu tablo, bir yüksekokulun yalnızca akademik değil, sosyolojik bir tarih yazdığını da gösterir. Balıkesir Turizm Yüksekokulu’nun belki de en güçlü yönü, mezunlarıdır.

Sektörde genel müdür olanlar, akademide profesörlüğe kadar yükselenler, yurtdışında kariyer yapanlar… Onlarca profesör, doçent ve öğretim üyesi bu okuldan çıkar. Mezunlar Derneği’nin her yıl düzenlediği buluşmalarda bir kaşkol ya da rozet için yapılan sembolik açık artırmaların on binlerce liraya ulaşması, aslında bir bağıştan çok bir vefa göstergesidir.

Balıkesir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu’nun tarihi, Türkiye’de turizm eğitiminin dönüşüm tarihidir aynı zamanda.

Teksirlerden kitaplara, sınırlı staj imkânlarından uluslararası değişim programlarına, pamuk tarlasındaki bir binadan modern bir fakülteye uzanan bu yolculuk; Anadolu’da yükseköğretimin nasıl kurumsallaştığının da canlı bir örneğidir.

Bu eğitim kurumu bugün Balıkesir Üniversitesi Turizm Fakültesi olarak yoluna devam etmektedir.

Yararlanılan kaynak: Gülenç, S. (2018). Balıkesir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, İçinde; Dünden Bugüne Türkiye’de Turizm Kurumlar, Kuruluşlar, Turizm Bölgeleri ve Meslekler (659 -684), Nazmi Kozak, Editör. İstanbul: Yıkılmazlar Matbaası; Gülenç, S. (2019). Balıkesir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, İçinde, Kozak, N. (Editör), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/balikesir-turizm-isletmeciligi-ve-otelcilik-yuksekokulu (Erişim tarihi: 13.09.2026); Gülenç, S. (2021). Balıkesir Üniversitesi Turizm Fakültesi, İçinde, Kozak, N. (Editör), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/balikesir-universitesi-turizm-fakultesi (Erişim tarihi: 13.09.2026).